Page 74 - Tarih Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
TARİH
10. SINIF

FARKLILAŞTIRILMIŞ ETKINLIK FORMU
Etkinlik Adı Tımarı Keşfetme Zamanı

Konu Osmanlı Toprak Sistemi ile Tımar Sisteminin Temel Özellikleri
Osmanlı toprak sistemi ile tımar sistemi arasındaki ilişkiyi ve tımar sisteminin Osmanlıların
Öğrenme Hedefleri
devletleşmesine etkisini belirleme
Sosyoloji: Osmanlı Devleti’nde toplumu oluşturan askerî (sipahi) ve reaya (köylü) arasın-
daki ilişkilerin belirlenmesi.
Coğrafya: Çifthane ve tımar sistemlerinin uygulanmasında Osmanlı coğrafyasındaki toprak
Disiplinler Arası ve iklim durumlarının anlaşılması.
Bileşenler Türk Dili ve Edebiyatı: RAFT etkinliği kapsamında mektup, duyuru, makale, resmî yazı
yazılması.
Felsefe: Sokratik metodun uygulanmasında “Neden?”, “Nasıl?”, “Siz olsaydınız ne yapardı-
nız?” gibi sorularla eleştirel düşünme ve sorgulama yöntemlerinin uygulanması.

Materyaller Kalem, silgi, A3 kâğıdı, A4 kâğıdı, fon kartonu, sınıf panosu, etkileşimli tahta
Süre 2 ders saati
Bu etkinlikte beyin fırtınası, Sokratik sorgulama, istasyon, akran destekli öğrenme ve RAFT
tekniklerinden yararlanılmıştır.
Beyin Fırtınası Tekniği: Derse girişte öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeylerini belirlemek,
tımar sisteminin uygulanma gerekçelerini ve faydalarını kavratmak amacıyla uygulanır.
Sokratik Sorgulama Tekniği: Tımar sisteminin uygulanmasında temel alınan çifthane sis-
temini kavratmak için uygulanır.
Etkinlik Açıklaması Istasyon Tekniği: Tımar sisteminin sac ayakları olan padişah, sipahi ve köylü arasında-
ki ilişkileri belirlemek ve sistemin işleyişini kavratmak amacıyla üç farklı istasyon merkezi
oluşturulur.
Akran Destekli Öğrenme: İstasyonlarda grup çalışması sırasında okuma, yazma, betimle-
me, yorumlama ve özetleme gibi becerilerde öğrenciler birbirlerine destek olur.
RAFT Tekniği: Osmanlı tımar sisteminin işleyişini, amaçlarını ve toplumsal etkilerini farklı
bakış açılarından kavratmak hedeflenir.
Öğretmen derse Osmanlı tımar sisteminin tanımını yaparak başlar. Ardından “Osmanlı
Devleti’nde tımar sistemi hangi amaçlarla uygulanmış olabilir? Bu uygulama devlete ve top-
luma ne gibi faydalar sağlamıştır?” sorularını yönelterek öğrencilerle bir beyin fırtınası yapar
(SFAU1).
Bu sırada sınıfı heterojen bir şekilde üç gruba ayırır. Gruplardan birinin padişah, diğerinin
tımarlı sipahi, diğerinin ise köylü gibi düşünmesi istenir. Öğrencilere düşünmeleri için iki da-
kika süre verilir. Sürenin sonunda her gruptaki öğrencilerden fikirlerini sınıfla paylaşmaları
istenir. Öğrencilerden gelen fikirler, tahtaya kısa notlar hâlinde yazılır. Öğretmen, bu farklı
bakış açılarını karşılaştırarak tımar sisteminin toplumsal ve ekonomik faydalarını vurgu-
Uygulama Aşamaları
lar ve böylece öğrencilerde konuya ilişkin bir hazır bulunuşluk oluşturur (SFGE1, SFAU2,
SFÜDD1).
Ardından öğretmen, akıllı tahtada açtığı bir kavram haritası veya tablo üzerinden Osmanlı
toprak düzenini ve tımar sisteminin uygulandığı dirlik arazinin bu düzendeki yerini açıklar.
Daha sonra çifthane sistemi, Sokratik sorgulama yöntemiyle işlenir ve bu sistemin tımar
sistemiyle olan ilişkisine vurgu yapılır (IFS).

76 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ