Page 28 - Türk Dili ve Edebiyatı Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
10. SINIF

FARKLILAŞTIRILMIŞ ETKINLIK FORMU
Etkinlik Adı Mihriban’ı Nasıl Okumalı?

Konu Metin Tahlili (Anlama) / Okuma
Öğrencilerin şiir okuma yöntemlerini (duraklı, vurgu-tonlama, teatral) öğrenerek şiirin tü-
rüne ve içeriğine uygun biçimde okumalarını sağlamaktır. Ayrıca edebiyat, müzik, drama,
Öğrenme Hedefleri görsel sanatlar ve sosyal medya örnekleriyle disiplinler arası bir bakış açısı kazandırmak
hedeflenir. Bu süreçte öğrencilerin şiir okuma becerilerini günlük yaşamda farklı biçimlerde
uygulayabilmeleri desteklenerek öğrenmenin sürdürülebilirliği sağlanır.
Disiplinler Arası Tarih, sosyoloji, müzik
Bileşenler
Materyaller Etkileşimli tahta, şiir metinleri, şiir okuma çeşitleriyle ilgili video ve/veya ses kayıtları
Süre 5 ders saati
Düşün-Eşleş-Paylaş: Sınıf içi katılımı teşvik etmek üzere geliştirilen strateji öğrencilerin
belirlenen konuya ilişkin kişisel fikirler oluşturmaları, grup arkadaşları ve sınıfla paylaşma-
ları temeline dayanır. Analiz ve sentez gerektiren konularda tercih edilmesi önerilen dü-
şün-eşleş-paylaş stratejisi derslerin her bölümünde kullanılabilir. Öğrencilerin çeşitli bakış
açılarını tanımasına olanak tanıması, öz güven, iletişim ve kişiler arası becerileri geliştirme-
Etkinlik Açıklaması si ve öğrenme sürecini kolaylaştırması nedeniyle stratejinin kullanımı önerilmektedir.

Jigsaw: Öğrenmeyi desteklemek ve öğrenciler arasındaki etkileşim ve iş birliği kurmayı
artırmak için kullanılan bir stratejidir. Bir konu özelinde gerçekleştirilen farklı çalışmaları
birleştirmeye odaklanan bu amaç giriş, uzman araştırması, rapor hazırlama ve yeniden bi-
çimlendirme, tamamlama ve değerlendirme olmak üzere beş aşamadan oluşmaktadır.

Okuma Öncesi
Öğrencilerden dersten önce koşuk, koşma, ninni, türkü ve şiir türleri hakkında araştırma
yapmaları istenir. Ayrıca öğrencilere bu türlerin tarihî süreç ve olaylarla ilişkisini belirlemeleri
söylenir. Öğrenciler, araştırmalarını Edebiyat Tarihi ve Edebî Terimler Sözlüğü’ nden karşı-
laştırmalı olarak yapmaları için yönlendirilir. Ardından bu türler arasından beğendiklerin bir
tanesini sınıfa getirmeleri söylenir (IFK1, SFARŞ1).

Okuma Sırası

Öğrencilere “Sizce bir şiir okumada nelere dikkat edilmeli? Şiir okumada beden dili, ses
tonuna etki eder mi? Şiirin biçimi ve içeriği şiir okumaya ne ölçüde etki eder?” soruları so-
rarak derse başlanır (IFS1). Sorular cevaplanırken düşün-eşleş-paylaş stratejisi kullanılır.
Öğrencilerden ilk aşamada soruların cevaplarını beş dakika düşünmeleri istenir. Ardından
Uygulama Aşamaları öğrenciler yanlarındaki arkadaşlarıyla eşleşerek buldukları cevapları birbirleriyle paylaşırlar.
Son olarak öğrenciler cevaplarını sınıfla paylaşırlar. Öğrencilerden alınan cevaplar sınıfça
tartışılır. Ardından öğrencilere “Şiirde ölçü nedir?” sorusu sorularak konuyla ilgili ön bilgileri
tespit edilir. Koşuk, koşma, ninni ve türkü gibi şiirlerde hece ölçüsünün kullanıldığı; hece
ölçüsünün durakları olduğu ve şiir okurken durakların dikkate alınmasının şiir okumada et-
kili bir yöntem olduğu belirtilir. Bununla birlikte şiir okumada vurgu ve tonlamanın üzerinde
durulur ve drama yöntemiyle teatral okumanın da yapılabileceği öğrencilere hatırlatılır. Bu
bilgilere dayanılarak öğrencilere koşuk, koşma, ninni ve türkü türlerini okurken en etkili yön-
temin hangisi olabileceği sorulur (SFÜDD1). Öğrenciler jigsaw ile üç gruba ayrılır. Gruplara;
duraklı, vurgu ve tonlamalı, teatral okuma hakkında çalışacakları söylenir. Öğrenciler oku-
ma türüne kendileri karar verir. Aynı okuma türüne karar veren öğrenciler kendi aralarında
uzman grubu oluştururlar. Uzman grubu, seçtikleri şiir okuma yöntemiyle ilgili çalışır ve ilgili
yöntemi grupta uygularlar. Bunu yaparken öğrenciler derse getirdikleri şiirleri kullanırlar.
Çalışma sonunda kullanılan yöntemin etkililiğiyle ilgili kısa bir rapor hazırlarlar. Ardından

30 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ