Page 32 - Türk Dili ve Edebiyatı Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
10. SINIF

Ön Koşul Beceriler/ Öğrencilerin 9. sınıfta öğrendiği okuma yöntem ve tekniklerini özellikle şiir metinleri üzerindeki
Temel Kabuller okuma yöntem ve tekniklerini (tartışarak okuma, not alarak okuma gibi) kullanabilmeleri gerekir.
Tema Bazlı Öğrenci Öğrenciler, şiir geleneğinde farklı tür ve şekil özellikleriyle ifade edilen ancak aynı duygulara
Ihtiyaçları hitap eden şiirleri algılamakta güçlük çekebilir.
Farklılaştırma Alanları
IFS1: Şiir neden farklı türlere ayrılmıştır?” sorusu ile öğrencilerin sadece
Soyutluk (IFS) biçimsel özelliklere değil türlerin arkasındaki estetik, kültürel ve düşünsel
farklılıklara yönelmesi sağlanır.
IFK1: Koşuğun, tarihî süreçte koşma ve türküye evrilmesi sadece bir “bi-
çim değişikliği” olarak değil toplumsal yapının göçebelikten yerleşik haya-
ta, şamanistik inanıştan Islamiyet’e geçişindeki “kültürel değişim” teorisi
Karmaşıklık (IFK)
bağlamında ele alınır. Öğrencilerden, “Dil ve söyleyişteki sadeleşme, top-
lumsal hiyerarşinin ve iletişim ihtiyacının değişmesiyle nasıl bir korelasyon
gösterir?” sorusuna yönelik genellemeler yapmaları istenebilir.
Içerik
IFÇ: Dijital harita sadece edebi olayların geçtiği yerleri değil o dönemin
Çeşitlilik (IFÇ)
jeopolitik sınırlarını, iklim özelliklerini ve göç yollarını da içerebilir.
IFO1: Destan kahramanlarının tarihsel gerçeklerle bağının kurulması, içe-
Organizasyon (IFO) rik düzenini tarihsel ve kültürel bağlantılar üzerine oturtur. Öğrencilerden
bu ilişkinin bir kavram haritası ile organize edilmesi sağlanabilir.
IFSK1: Oğuz Kağan, Alper Tunga, Cengiz Han gibi şahsiyetlerin tanı-
Seçkin Kişiler tılması, öğrencilerin edebî eserler üzerinden tarihî figürleri anlamalarını
(IFSK)
sağlar.
Üst Düzey SFÜDD1: Oğuz Kağan, Metehan mıdır?” sorusu öğrencilerin analitik dü-
Düşünme şünme ve karşılaştırma becerilerini harekete geçirir.
(SFÜDD)
SFAU1: Öğrencilere tek bir “bağlantı vardır/yoktur” sorusu yerine farklı
değişkenlerin (coğrafya, inanç, ekonomik faaliyet) edebi dili nasıl farklı
Açık Uçluluk/
yönlerden etkilemiş olabileceğine dair senaryolar sunulur. Örneğin; “Boz-
Ilerletici Süreç
kırın sert iklim koşulları mı yoksa şamanistik ritüeller mi koşuk türündeki
(SFAU)
doğa tasvirlerini daha çok şekillendirmiştir?” sorusuyla her iki durumun da
geçerli olabileceği bir tartışma alanı açılabilir.
Keşifçi Öğrenme SFKÖ1: Tarihsel gerçekliklerin edebî ürünlere etkisini keşfetmek, öğren-
Süreç (SFKÖ) cilerin araştırma ve yorum becerilerini geliştirir.
SFAY1: Şiirin ortaya çıkış nedenleri tartışılırken öğrencilerden “Insanoğlu
neden düz yazı yerine ritmik bir anlatımı seçmiş olabilir?” sorusuna akıl
Akıl Yürütme/ yürütme yoluyla yanıt aramaları istenir. Öğrenci, “akılda kalıcılık” veya
Kanıtlama (SFAY)
“duygusal deşarj” gibi bir neden öne sürdüğünde, bu nedenin antropolojik
veya psikolojik temellerini bir kanıt olarak sunması beklenir.
Araştırma SFARŞ1: “av, sagu, destan” kelimelerinin etimolojik kökenlerini araştır-
Yöntemleri mak, bilimsel yöntemlerle çalışmayı teşvik eder.
(SFARŞ)
Grup Etkileşimi SFGE1: Gruplar hâlinde destan örneği üretmek, iş birliği ve ortak üretim
(SFGE) kültürünü geliştirir.

34 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ