Page 35 - Türk Dili ve Edebiyatı Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
10. SINIF

Bu aşamada öğretmen, köşe başı şiirin koşuk olduğunu belirtir. Koşuk, birinci değerlendir-
mede koşma ve türkü türündeki şiir örnekleriyle karşılaştırılır. Karşılaştırmalarda incelenen
türün dil, söyleyiş, biçim ve içerik özelliklerine dikkat edilir. Bu karşılaştırma, koşuk türünün
tarihî süreçte yaşadığı değişme ve gelişme bağlamında olmalıdır. Ikinci değerlendirmede ise
koşuk, sagu ve destan türlerindeki şiir örnekleriyle karşılaştırılır. Bu karşılaştırma Islamiyet
Öncesi Türk Edebiyatı Dönemi’nde şiir türlerinin içinde koşuğun yeri bağlamında gerçekleş-
tirilir (IFK1). “Türklerin Islam öncesi yaşamları ile söz konusu türlerde kullanılan kelimeler
ve işlenen temalar arasında bağlantı kurulabilir mi?” sorusu öğretmen tarafından gruplara
yöneltilir (SFAU1). Öğrencilerden görüşlerini gerekçelendirmeleri istenir ve bu görüşler yo-
luyla “şiir-toplumsal hayat” konusunda genellemelere ulaşılır (SFKÖ1). Bu karşılaştırmaları
yapabilmek için her grupta iki sözcü görev alacaktır. Birinci sözcü, grup arkadaşlarıyla birlikte
hazırladıkları soruları diğer gruplara sorarken ikinci sözcü, grup arkadaşlarından aldığı des-
tekle diğer grupların sorularını cevaplar. Bütün grupların daha önceden belirlenmiş grup yazı-
cıları sorulan soru ve cevaplardan kısa notlar alır. Daha sonra grup yazıcıları arkadaşlarının
yardımıyla etkinlik raporu hazırlar (EK 1). Bu raporda, yapılan karşılaştırmalar bağlamında
elde edilen bulgulara yer verilir. Grup yazıcıları hazırladıkları raporları sınıfta okuduktan sonra
bu raporlar “Şiirlerin Birbirine Benzeyen Özellikleri” ve “Şiirlerin Birbirinden Farklı Özellikle-
ri”ni gösteren bir karşılaştırma tablosunda birleştirilir (EK 2). Bu aşamada öğrencilere fark-
lı milletlerin edebiyatında şiirin serüvenine dair bir araştırma konusu verilir (FÖOD-ÖMO1).
Öğrenciler araştırma sonuçlarını sınıf içinde sunar ve Türk edebiyatında şiirin yolculuğu ve
farklılığı noktasında karşılaştırmaları istenir. Karşılaştırma sonucu ulaşılan veriler dijital pano-
ya dönüştürülür.
“Koşuk türünü divan edebiyatında ve Batı edebiyatında karşılayan türler neler olabilir?” soru-
su öğrencilere yöneltilir. Öğrencilerin beyin fırtınası ile ulaştığı sonuçlar öğretmen tarafından
divan şiirindeki gazel ve Batı şiirindeki balad türleri ile ilişkilendirilir.
Türk ve dünya destanlarından sinemaya uyarlanmış olanlar ya da destan kahramanlarından
modern anlatılarda yer bulan örnekler bulunup bulunmadığına dair araştırmalar öğrenciler
tarafından araştırılır. Öğrencilerden günümüzde bir destan yazmaları istense bu kahraman-
lardan hangilerinin hangi özelliklerle yer alabileceğine ilişkin düşünmeleri istenir (ÜFGHP1).
Destan kahramanlarının tarihsel gerçeklerle ilişkisi tarihi kaynaklar taranarak kurulur (IFO1).
Oğuz Kağan, Cengiz Han, Alper Tunga’nın Türk tarihindeki yeri ve önemine dair sunum ha-
zırlamaları istenir (IFSK1). Destanların geçtiği coğrafyalar ile ilgili bir dijital harita oluşturmaları
istenir (IFÇ1). Öğrencilerine analitik düşünme becerilerini harekete geçirmek için “Oğuz Ka-
ğan, Metehan mıdır?” sorusuna cevap aranır (SFÜDD1).
Gruplardan destan türünün özelliklerinden faydalanarak ortak bir destan üretmeleri istenir.
Yazılan destanlar akran görüşü ile değerlendirilir (SFGE1). Ardından destanlara son şekli ve-
rilir ve metinlere dijital araçlar kullanılarak gerekli görseller eklenir (FÖOD-T1, ÜFD1, ÜFSÜ1).
Öğrencilerden koşma, sagu, destan türünün özelliklerinden hareketle şiir çalışmaları yapma-
ları istenir (SFAY1). Öğrenciler, dijital çizim araçları ile şiirlerin temasına uygun görseller üretir
eklenir (FÖOD-T1, ÜFD1, ÜFSÜ1). Ortaya çıkan ürünler akran değerlendirmesi sonrası dijital
seçkiye dönüştürülür (ÜFSÜ). Dijital seçkiler sınıfta paylaşılır (ÜFGAK1, ÜFÜD1).
Öğretmen güvenli dijital kaynaklardan koşma, koşuk, türkü, destan türünde eserlerden bes-
telenmiş olanları öğrencilere dinletir. Dinledikleri bestelerden beğendiklerine karaoke uygula-
ması ile eşlik etmeleri sağlanabilir (FÖOD-T1). Şiir ve müzik arasındaki ilişkiyi öğretmen dile
getirir. Şiir ve müziğin ortak ahenk özellikleri vurgulanır.
Değerlendirme Öğrenciler etkinlik raporu, çıkış kartları ve karşılaştırma tablolarına göre değerlendirilirler.
Teknoloji Entegrasyonu Kareoke uygulaması

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 37