Page 34 - Türk Dili ve Edebiyatı Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
10. SINIF

FARKLILAŞTIRILMIŞ ETKINLIK FORMU
Etkinlik Adı Farklı Gözle Okudum

Edebî gelenekte aynı temaları işleyen şiir türleri ve Islamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Dönemi
Konu
şiir türü örnekleri incelenerek bu şiirler arası ilişkiler ve farklılıklar ortaya konulur.
Öğrencilerin şiir türlerini, yapı ve ahenk unsurlarını karşılaştırarak farklı türlerin ortaya çıkış
nedenlerini kavramaları beklenmekte; koşuk, koşma, türkü, sagu ve destan örneklerini in-
celeyerek tarihî süreçteki değişim ve gelişmeleri fark etmelerini sağlamaları, şiir-toplumsal
hayat ilişkisini tartışarak kültürel bağlamda genellemelere ulaşmaları, destan kahramanları-
Öğrenme Hedefleri
nın tarihî gerçeklerle ilişkisini araştırarak sunum ve dijital harita çalışmaları yapmaları, ortak
destan ve şiir çalışmaları üretip dijital araçlarla görselleştirmeleri amaçlanmaktadır. Akran
değerlendirmesiyle ürünlerini geliştirmeleri, ayrıca şiir ve müzik arasındaki ahenk özellikle-
rini keşfederek şiirleri müzikle ilişkilendirmeleri hedeflenmektedir.
Disiplinler Arası Ahenk unsurlarından hareketle müzik alanıyla ilişkilendirilir.
Bileşenler
Materyaller Etkileşimli tahta
Süre 2 ders saati
Okuma Çemberleri:
Okuma çemberleri, öğrencilerin birbirlerinin okumalarını dinleyerek birbirlerine sorular sor-
malarına ve birbirlerinin düşüncelerini değerlendirmelerine fırsat veren bir stratejidir. Bir
süreç farklılaştırma stratejisi olarak okuma çemberleri, öğrencilere ipucu olmaksızın dinle-
yerek tartışmalara katılmaları, yeni düşünceler geliştirmeleri ve bunları grup çalışmalarında
Etkinlik Açıklaması
olgunlaştırmalarına fırsat tanımaktadır.
Esnek gruplama:
Farklılaştırılmış öğretim sürecinin en temel stratejilerinden biridir. Öğrencilerin ilgileri, hazır
bulunuşlukları veya öğrenme stillerine göre farklı gruplarda öğrenme sürecine katılmaları
için fırsat oluşturmaktır.
Okuma Öncesi:
Öğrencilere şiir türleri, şiirin yapı ve şiirin ahenk özellikleri hakkında bilgilerini değerlendire-
bilecekleri bir giriş kartı verilir. Elde edilen sonuçlara göre öğrencilerin farklı öğrenme ihti-
yaçları tespit edilir. Ihtiyaçlar da dikkate alınarak esnek gruplama yöntemine göre öğrenciler
beş gruba ayrılır. Sınıf düzeni grupların çalışmasına uygun duruma getirilir (FÖOD-OTÖ1).
Beş gruba, beş ayrı şiir türünden örnekler verilir. Bu gruplardan birine bir koşuk örneği ve-
rilir. Diğer gruplardan ikisine koşuk türünün tarihî süreçte değişime uğramış biçimleri olan
koşma ve türkü türlerine ait birer şiir verilir. Kalan iki gruba da birer sagu ve destan (destanın
küçük bir bölümü) örneği verilir.
Okuma Sırası:
Her grupta şiir okumak için farklı yöntemler belirlenebilir. Şiir, biri sesli okuma olmak üzere
Uygulama Aşamaları
birkaç defa okutulur. Bu sırada vurgu, tonlama başta olmak üzere şiir okuma kurallarına
dikkat edilir.
Okumadan Sonra:
Okuma sonunda (Seçilen okuma türüne göre okumanın ortasında söz alarak da olabilir.)
öğrenciler birbirine sorular sorarlar. Bu sorular şiirin dil ve ahenk özellikleri, yapı özellikleri,
şiirin türü ve içeriği üzerine olmalıdır. Tartışmanın ardından öğretmen “Şiir, kendi içinde ne-
den farklı türlere ayrılmıştır?” sorusunu yöneltir (IFS1). Şiirin ortaya çıkış nedeni ve zaman
içinde tür içindeki farklılaşmanın nedenlerine beyin fırtınası ile ulaşılır (SFAY1). Sav, sagu,
destan kelimelerinin ilk olarak hangi kaynaklarda geçtiğine ve bu kelimelerin etimolojisine
dair öğrencilere araştırma görevi verilir. Araştırma için öğrenciler etimolojik sözlüklere yön-
lendirilir (SFARŞ1).

36 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ