Page 74 - Osmanlı Türkçesi 1

D Ö R D ÜN C Ü ÜN İ T E

4.4. ArApçA ve fArsçA AsIllI TürkçeleşMİş

kelİMelerİn Okunuşu

K o N u y a H azı rlı K

1. Nihad Sami Banarlı’nın “Türk halk zevki bir kelimeyi Türkçeleş-
tirirken öyle sihirli bir ses, öyle ahenk verir ki kelime, ifade ettiği
mananın âdeta notası, musikisi olur; bazen rengi, kokusu ve bu-
ğusu olur.” sözünden yola çıkarak Türkçeye yabancı dillerden geçen
kelimeler konusunda neler söyleyebilirsiniz?

2. “Uzun ünlü” kavramıyla ilgili bildiklerinizi söyleyiniz ve uzun ünlü
taşıyan kelimelere örnekler veriniz.

OSMANLI TÜRKÇESİ
Arapça ve Farsçadan Osmanlı Türkçesine geçmiş alıntı kelimelerin bu dilde de
asıl şekillerini muhafaza ettikleri görülür. Bununla beraber söz konusu kelimeler
Türkçedeki kullanımlarında kendilerine has özellikler kazanmıştır. Bu kelimeler
yazılış özelliklerine bakılmaksızın Türkçe söylenişlerine göre okunur.

a) Tabloda verilen Arapça ve Farsça asıllı Türkçeleşmiş kelimeleri, ünlülerinin
yazılışlarına ve okunuşlarına dikkat ederek inceleyiniz.
ُ
ﻞقع ﻞﮔ تبرغ ﺶشبخ سدنهم ﻢلق

akıl gül (çiçek) gurbet bahşiş mühendis kalem
هتفﻫ وزرآ رورغ ﻒیفﺧ اهنت باتك

hafta arzu gurur hafif tenha kitap
اﻀعا ﺶیاسآ لماع قلاﺧا هیبرت هدجس

aza asayiş âlem ahlak terbiye secde
ا
ترﺟا دحا فترعا ﻢسا حلاصا بدا

ücret Uhut itiraf isim ıslah edep

ناونع هرمع نامثع رمع ﻢلع قرع

ünvan umre Osman ömür ilim ırk
ا
تیلم هیلﺧد هلﻀف ﻊماﺟ یرمﻌت رﻌش

milliyet dâhiliye fazla cami tamir şiir
73