Page 22 - Osmanlı Türkçesi 3

BİRİNCİ ÜNİTE 21

XI. asrın başlarında muhakkak, reyhani
ve nesih hatları doğmuştur.
XIII. yüzyılda Yakut el­Mustasımi
(?­698/1298) aklam­ı sitte denilen sülüs,
nesih, muhakkak, reyhani, tevki, rika’
hatlarını en gelişmiş şekliyle tespit et-
miştir. Yakut o zamana kadar düz kesi-
len kamış kalemin ağzını eğri kesmiş, bu TİEM koleksiyonundan tuğra
buluşu hat meşkine büyük bir letafet
kazandırmıştır. Yakut’un ölümünden
sonra onun bu tarzı, bütün İslam coğ-
rafyasına yayılmış ve sonraki devirlerde
gelen hattatlar tarafından Yakut, hat
sanatının üstadı olarak anılmıştır.
İstanbul’un fethi sonrası kültür ve
sanattaki ilerleme hat sanatında da
kendini göstermiş, Şeyh Hamdullah
(?­926/1520), Yakut üslubunu estetik
değerlendirmeye tabi tutarak kendi
sanat tarzını ortaya koymuştur.
Şeyh Hamdullah kendinden sonra Şeyh Hamdullah
gelen birçok hattatı etkilemiştir. Şeyh
Hamdullah’tan sonra yetişenler onun
gibi yazma gayretiyle hareket ettikle-
rinden hattatların başarısı “şeyh­i sani” (ikinci şeyh) sözleriyle anılır olmuştur.
XVII. yüzyılın ikinci yarısında Hafız Osman (?­1110/1698), Şeyh Hamdullah’ın
üslubunu yorumlayarak kendine has bir hat ortaya koymuştur.

Mustafa Râkım (?­1241/1826), Hafız Osman üslubunu sülüsten celiye ak-
tarmayı başararak hat sanatını zirveye çıkarmış; padişah tuğralarını da ıslah
ederek onları güzelliğin son noktasına ulaştırmıştır. Osmanlı Devleti’nde yazı
ve hat sanatı tekâmül ederek mükemmel seviyeye ulaşmış, şaheser sanat
örnekleri ortaya çıkmıştır.
M. U. Derman, Osmanlı İstanbul’unda Hat Sanatı

Cevaplayalım

Aşağıdaki soruları “Hat Sanatının Tarihî Gelişimi” başlıklı metne göre cevap-
layınız.
1. Arap yazısının “İslam yazısı” olarak anılmasının nedenleri nelerdir?
2. “Aklam­ı sitte” tabir edilen hatlar hangileridir?
3. Bu metinden hareketle hat sanatının, kültür ve medeniyetimizin olu-
şumundaki rolü hakkında neler söyleyebilirsiniz? Düşüncelerinizi belir-
tiniz.