Page 171 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

11. ÜNİTE

ARAŞTIR-PAYLAŞ

Sultan Veled’e ait bir segâh niyaz ilâhisi olan “Şem-i Ruhuna Cismimi Pervane Düşürdüm” adlı eseri araştı rıp dinleyi-
niz. Eserde kullanılan çalgılara ve eserin form özelliklerine ait düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız (Görsel 11.16).

Görsel 11.16: Şem-� Ruhuna C�sm�m� Pervane Düşürdüm

Abdülkadir Merâgî [Hâce Kemâleddin Abdülkadir bin Gaybî el-Merâgî (1353-1435)]
Abdülkadir Merâgî, günümüz İran sınırlarında bulunan Güney Azerbaycan’ın
Merâga kenti nde doğmuştur ve dönemin değerli musikişinaslarından Gıyâseddin Gay-
bî’nin oğludur (Görsel 11.17). Bestekâr, hanende, nazariyatçı, hafı z ve hatt at ünvanla-
rına sahip olan Merâgi, İslam dünyasının önemli müzik bilginleri arasında yer almıştı r.

Merâgî; Türk müziğinin temel konularından “cem”, “perde”, “devir” gibi kav-
ramların tam anlamıyla açıklanmasını sağlamıştı r. Melodileri (nağmeleri) oluşturan
aralıkları araştı rarak makam kavramının yaygınlaştı rılmasının yolunu açmıştı r. Müzik
sanatı nı bilim olarak ele almış ve sistemli bir yaklaşım sergilemişti r. Fârâbî’nin izinden
giderek Türk müziğinin şekillenmesine ve kuramsal yapısının oluşturulmasına büyük
katkı sağlamıştı r.

Sanatçının pek çok bestesi, yazdığı kitaplar sayesinde günümüze ulaşmıştı r. Eser-
lerinin pek çoğu şaheser olarak nitelendirilen Abdülkadir Merâgî’nin TRT repertuva- Görsel 11.17: Abdülkad�r Merâgî
rında kayıtlı eserleri de mevcutt ur. Bunlar arasında özellikle “Mahur Kâr”, “Segâh Kârı
Şeş-Avaz”, “Nihavent-i Kebir Kâr”, “Rast Kâr-ı Muhteşem”, “Rast Kâr-ı Haydarname” ve
“Âmed Nesîm-i Subh-Dem” adlı eserler yüksek sanat değeri taşımaktadır.
Başlıca Eserleri
• Câmiü’l-Elhân (Nağmeler Topluluğu) • Kenzü’l-Elhân (Nağmeler Hazinesi)
• Makâsıdü’l-Elhân (Nağmelerin Amacı) • Şerhü’l Edvâr (Musiki Makamları Kitabı)
• Kitab ül-Edvâr (Musiki Nazariyatı Kitabı)

TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ 169