Page 167 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

11. ÜNİTE

• Müziğin kuramsallaşması ile Türk sanat müziği ve Türk halk müziği tür bakımından birbirinden ayrılmıştı r.
• Orta Asya’nın zengin dans ve müzik kültürü Anadolu’ya taşınmıştı r.
• Tasavvuf anlayışı yaygınlaşarak tekke ve zaviyelerde sema ile birlikte dinî müzik icra edilmişti r.

• Ozanlar tarafı ndan icra edilen halk müziği ve “destancılık geleneği” devam etmişti r.
• Askerî müzik topluluğu olan tuğ takımının ismi “nevbet takımı” (nöbet takımı) olarak değişti rilmiş ve
Selçuklular (1040-1308) • Selçuklu hükümdarları ve ileri gelenlerinin sanata ve sanatçılara olan desteği, klasik Türk müziğinin geli-
nevbet, hükümdarlık alametleri arasında gösterilmişti r.

şimini sağlamıştı r.
• Saraydaki törenlerde hanende ve sazendeler eğlence müziği icra etmişti r.
• Türk, Fars ve Arap müzikleri birbirleriyle doğrudan etkileşim sağlamıştı r.
• Türk müziği, İslam dünyasında en etkin konuma gelmişti r.

• Halk müziğinde kopuzdan sonra günümüz form özelliklerine en yakın çalgı olan “ruzba” adında uzun
saplı ve iki telli Anadolu sazı ortaya çıkmıştı r.

• Dinî konularda eğiti m merkezi hâline gelen tekkelerde rebap çalgısı kullanılmıştı r.

BİLGİ NOTU

Bir oktav içinde tampere olmayan on yedi sesten oluşan Türk müziği ses sistemine on yedili ses sistemi adı
verilir. Bu sistemdeki tüm sesler sıralandığında on sekizinci ses, birinci sesin oktavıdır. Bu ses sistemi, Türk ve İslam
dünyasının temel müzik kuramcılarından Safi yyüddin el-Urmevî ile yaygınlık kazanmış ve Türk müziğinde yüzyıllar
boyunca kullanılmıştı r.

SIRA SENDE

Selçuklular Dönemi’nde tekke ve zaviyelerde icra edilen rebap ve tambur müziğinden örnek eserler bulup dinleyi-
niz. Bu çalgıların özellikleri ile ilgili görseller hazırlayıp arkadaşlarınıza sunum yapınız.

11.2.2. İslamiyet Sonrası Dönem Müzik İnsanları

Türklerin İslamiyet’i kabul etmesinden sonraki dönem, Türk
müziği tarihinde İslamiyet Sonrası Dönem olarak adlandırılmış-
tı r. Bu dönemde İslam kültürünün etkisiyle Türk müziği yeni bir
kimlik kazanmıştı r (Görsel 11.12). Geleneksel müzik formları ve
çalgıları gelişti rilmişti r. Pek çok müzik bilgini yeti şti rilmiş ve müzik
kuramı alanında önemli çalışmalar yapılmıştı r. Müziği matemati k
ve fi zik kurallarıyla inceleyen dönemin bilim insanları tarafı ndan
Türk müziğinin temel yapı taşları oluşturulmuştur.
İslamiyet Sonrası Dönem müzik insanları yazdıkları eserler-
le Türk müziğinin şekillenmesinde ve Türk müziği kaynaklarının
oluşmasında önemli bir rol oynamıştı r. Bu isimlerin başında
Fârâbî, İbn Sînâ, Safi yyüddin el-Urmevî, Sultan Veled ve Abdül-
kadir Merâgî gelmişti r.
Görsel 11.12: Müz�kte İslam�yet sonrası dönem

TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ 165