Page 163 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

11. ÜNİTE

1. ETKİNLİK

Aşağıdaki tabloda yer alan do majör (Görsel 11.6) ve la minör (Görsel 11.7) pentatonik ses dizilerini önce enstrü-
manınız ile seslendiriniz, sonra doğaçlama yaparak melodiler oluşturmaya çalışınız.

Görsel 11.6: Do majör pentaton�k d�z� Görsel 11.7: La majör pentaton�k d�z�

11.1.3. Orta Asya Türk Toplumlarında Askerî Müzik

Tarih boyunca asker, millet ve devleti n ayrılmaz bir bütün olması, Türk askerî müziğine güç kazandırmıştı r. Orta Asya
Türk toplumlarının savaşma ve mücadele etme eylemlerini ifade eden “cenk etmek”, kutsal bir değer olarak görülmüş ve
askerî müziği büyük ölçüde etkilemişti r.
Hun Devleti ’yle birlikte askerî müzik daha da önem kazanmış ve kurumsallaşmaya başlamıştı r. Bu süreç sonunda Türk
askerî müziğinin temelini oluşturan "tuğ takımı" adında askerî müzik topluluğu kurulmuştur. Hun Türklerinin tuğ topluluk-
ları, resmî törenlerde ve savaşlarda orduya liderlik ederek askerî müziklerini icra etmişti r.
Hunlarla birlikte başlayan tuğ müziği geleneğinde davul, geniş bir yer tutmuştur. Hunlar davulu sevk, idare ve haberleş-
me aracı olarak kullanmıştı r. Zaman içinde bu geleneksel yöntem Çin ordularına da geçmiş ve Çinliler de davulu haberleş-
me sisteminde Türklere karşı kullanmaya başlamıştı r.
Hunlar davul müziğinin etkisinden savaş meydanlarında da yararlanmıştı r. Kös davulları, savaşlarda hakanın komut-
larına göre çalınarak ordunun hareketlerini yönlendirdiği için "hakanî kös" olarak da adlandırılmıştı r. Bu çalgı, yüksek ve
gerilim oluşturan bir sese sahip olduğu için Çin askerlerinin cesareti ni kırmıştı r.
Çinliler, Hunlarla yaptı kları uzun süreli savaşlardan dolayı sınır hatlarında koruyucu askerî birlikler bulundurmuştur. Bu
askerî birlikler, sınır komşuları olan Türk kavimlerinin çalgılarını ve müziğini öğrenerek kendi hanedanlıklarına tanıtmıştı r.
Çin kayıtlarında Çinli bir komutanın Hun hakanının misafi ri iken dinlediği tuğ takımından çok etkilendiği ve tuğ takımını Çin
sarayına götürdüğü bilgisi yer almıştı r. Bu gelişmeler sayesinde tuğ müziğini daha yakından tanıyan Çinliler, temel unsurları
tuğ müziği ile aynı olan bir askerî müzik gelişti rmişti r.

Türk kültürü sadece Çin kültürünü değil, birçok ülkenin kültürünü etkilemişti r. Ülkelerin birbirlerine takdim etti kleri
armağanlar arasında çalgıların da bulunması, bu etkiyi artı rmıştı r. Müzik aleti göndermek, hediyeden ziyade hâkimiyet
ifadesi olarak görülmüş ve o ülkenin meşruiyeti ni tanımak anlamına gelmişti r.

ARAŞTIR-PAYLAŞ

Türk askerî müziği ve davul geleneği, günümüzde hangi alanlarda kullanılmaktadır? Araştı rınız. Edindiğiniz bilgi-
leri sınıf ortamında arkadaşlarınızla paylaşınız.

TÜRK MÜZİĞİ TARİHİ 161