Page 49 - TÜRK VE BATI MÜZİĞİ TARİHİ

3. ÜNİTE

Rönesans’ta Şarkı Biçimleri

Rönesans ile birlikte Avrupa’da milletlere özgü halk şarkısı biçimleri oluşmuş ve “şarkı” yeniden biçimlenmişti r. Karol,
chanson ve lied bu dönemde ortaya çıkan halk şarkısı biçimleridir (Tablo 2.2).
Tablo 2.2: Rönesans Şarkı B�ç�mler�

Danslara eşlik etmek için çalınan ve söylenen üç zamanlı İngiliz halk şarkısı biçimidir. 16. yüzyılda
Karol
üç sesli şarkı yapısına bürünmüştür.

Chanson Fransızların aşk konulu sanatsal halk şarkısı biçimidir.

Floransa karnaval şarkısı biçimidir. Halk müziği kaynaklı ezgiler ile armonik yazıya eğilim gösterir
Frott ola
ve “çok sesli aşk şarkısı” özelliğindedir. 16. yüzyıl sonlarına kadar yaygın bir şekilde kullanılmıştı r.

Lied Şiir ve ezginin bir arada kullanıldığı Alman halk şarkısı biçimidir.

SIRA SENDE

Rönesans Dönemi’ne ait halk şarkısı formunda yazılmış eserler dinleyiniz. İzlenimlerinizi arkadaşlarınız ile
paylaşınız.

3.2.2. Rönesans Dönemi’nde Kullanılan Çalgılar
Rönesans, çalgıların gelişimi açısından da önemli bir dönem olmuştur. Bu dönemde çalgı ve çalgı toplulukları için
yeni müzikler yazılmıştı r. Yeni çalgıların tasarımları yapılırken eski çalgıların formları temel alınmıştı r. Mevcut çalgıların
ses aralıkları genişleti lmiş, yeni ton ve zengin ses özellikleri oluşturulmuştur. Rönesans Dönemi’nin önde gelen çalgıları;
org, klavsen, kitara, lavta, arp, fl üt, yan fl üt, kornet, trompet ve viola da gambadır (viyola da gamba). Vurmalı çalgılar
grubunda ise büyük davullar, kös, ziller, çelik üçgenler ve tefl er dönemin çalgı topluluklarındaki yerini almıştı r.

Rönesans Dönemi’ne kadar yalnızca vokal müziğe eşlik etmek amacıyla kullanılan çalgılar, bu dönemde solo olarak
da kullanılmaya başlanmıştı r. Örneğin ilahiler seslendirilirken insan sesinin yetersiz kaldığı boşlukları çalgı müziği doldur-
muştur.

Müzikteki gelişmeler farklı tonlar bulma ihti yacını doğurmuştur. Rönesans’la birlikte değişmeye başlayan yaşam şek-
li, dans müziğinde çalgının öneminin artmasına yol açmıştı r. O zamana kadar sadece eşlik etme görevi üstlenen çalgılar
ve çalgı grupları için de besteler yapılmaya başlanmıştı r.

ARAŞTIR-PAYLAŞ

Estampie nedir? Ne amaçla kullanılır? Araştı rınız. Edindiğiniz bilgileri arkadaşlarınız ile paylaşınız.

Rönesans Dönemi Telli Çalgıları

Viol ailesi çalgıları, Orta Çağ’da gezgin halk ozanlarının kullandığı yaylı çalgılardır. Bu çalgıların İspanya kökenli olan ve
pizzicato (pisikato) tekniği ile çalınan “vihuela” (vivela) adlı enstrümana yay eklenerek şekillendirildiği düşünülmektedir.
Vihuelanın atası, Türklerde ve Araplarda kullanılan bir çalgı olan rebaptı r. Viol ailesi çalgılarının viola d’amore [viyola da
amor (aşk viyolası)], viola da braccio [viyola da baraçiyo (kol viyolası)] ve viola da gamba gibi türleri mevcutt ur.
Genelde 6 telli, perdeli bir yaylı çalgı olan viola da gamba ti pik bir Rönesans çalgısıdır ve günümüz viyolonselini karşı-
layan tenor ses genişliğine sahipti r. Rönesans Dönemi’nde çalgının tel sayısı ülkelere göre değişiklik göstermişti r.

RÖNESANS DÖNEMİ 47