Page 108 - ÇALGI EĞİTİMİ NEY 12

4. ÜNİTE TÜRK MÜZİĞİNDE DOĞAÇLAMA (TAKSİM) 4. ÜNİTE TÜRK MÜZİĞİNDE DOĞAÇLAMA (TAKSİM)

OKUYALIM ÖĞRENELİM

NEYZEN SALİH

BİLGİN

(1960-...)

NEYZEN SALİH BİLGİN’İN TAKSİM KONUSUNDAKİ GÖRÜŞLERİ

Taksim mana olarak ‘’bölmek’’ demek ama buradaki manası emprovize, yani doğaçlama müzik anlayışıdır. Özellikle
Türk müziği müntesipleri, sazendeleri ve icracıları için müzik birikimleri hülasasının bir kalıba bağlı olmadan sunul-
ma şeklidir. Taksim, bir neyzenin müzik birikimine, müzik kalitesini, sanat anlayışını, görüşünü, bakışını, müzik sanatı
ve diğer sanatlarda olan birikiminin kendisindeki toplanmasının bir sunuş şeklidir.

Bunun içerisinde neyzenin dünya görüşünün, özellikle manevi dünyasının bir yansıması vardır. Taksim her ne kadar
serbest bir yapı gibi gözükse de, kendi içinde bir formu da vardır. Dışarıya serbest, içinde formlu bir yapısı vardır.
Bu formun geleneksel bir kalıbı da vardır. Ama esas kalıp sazendenin iç âlemindeki kalıp gibidir. Geleneksel kalıbı,
başlangıç, gelişme, sonuç gibi. Hattâ daha da belirgin hale getirirsek; zemin, belki nakarat, meyan, belki geçki, tek-
rar nakarat ve tekrar zemine dönerek sonuç. Böyle bir yapısı vardır. Tabii onun geniş açıklamasını taksim çeşitlerini
anlatırken yapacağız. Ama esas benim görüşüm şudur: Taksim yapılıp dinlenirken doğan manevi bir ruh vardır. İcracı
ve dinleyici arasında bir ilişki vardır. Taksimin en önemli tarafı bence budur. Çünkü alfabesi olamayan bir dil gibidir
taksim. Öyle bir dil ki bu, her millete, her dine ve kültüre hitap ediyor. Çünkü bizim içimizdekinin konuştuğu dil
aynıdır. Musikinin en etkili tarafı budur. Bu dünya âlemine bir noktadan akıştır. Ve herkese aynı şekilde akar, herkes
içinde aynı şeyi duyar, ama üst beyin, çevre, ülke, millet ve kültüre göre şekillenir. Taksim bu yüzden hitabet sanatı
açısından, müzik sanatının en önemli biçimidir. Bunun böyle de duygusal bir yönü vardır. ‘’Nasıl taksim yapılır’’dan
önce neyzen adayının nasıl bir gönlü olduğu önemlidir. Bu maneviyattır ve başka bir şeydir. Din dediğimiz insanlık
var olduktan sonra ortaya konmuş bir kurallar manzumesidir. Maneviyat ise hilkatten gelir. Yani insan yaratılırken
içine konmuş bir şeydir. Dolayısıyla ney icrasının manevi yönü nedir, ona bakmak lazım…

İşte taksim, bu manevi yönü en iyi anlatan, gösteren şeydir.

106