Page 8 - Birleştirilmiş Farklılaştırma Etkinlikleri

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ BİRLEŞTİRİLMİŞ FARKLILAŞTIRMA ETKİNLİKLERİ
BİYOLOJİ
9. SINIF

ZSF1: “Doğrudan tanım verilmeyecek, gözlemlerinizden yola çıkarak…” yaklaşımı kullanılabilir.
Öğrencilerden her deney sonunda “kendi tanımı”nı üretmeleri istenebilir (tanım + kanıt). Öğren-
ciler, araştırmacı rolünü güçlendirmek için “hipotez kartı” kullanabilir. Deneyden önce tahmin,
sonra sonuç ve gerekçe yazabilir.
ZSF2: Dörderli gruplarda deney yapılabilir, gruplar içinde rol paylaşımı uygulanabilir (malzeme
sorumlusu, gözlemci, yazıcı, sunucu, kontrol edici). Gruplar, her deney sonunda kısa bir “mini
hakemlik” yapabilir. Başka bir grubun çıkarımını okuyup “Kanıt yeterli mi?” sorusuyla geri bildi-
rim verebilir.
DSF1: Desteğe ihtiyaç duyan öğrenciler için etkileşimli tahtada yazı puntosu büyütülebilir, şekil
zemin zıtlığı oluşturulabilir, sesli betimlemeler yapılarak paylaşılabilir.
DSF2: Sınıf mevcuduna göre öğrenciler dörderli gruplara ayrılır. Gruplara ayrılırken öğrenci
istekleri göz önünde bulundurulabilir.
ZSF3: “İzlence üzerinden arzu ettikleri deneyi seçme” hakkı verilebilir. Öğrenciler seçimi “Neden
bu deneyi seçtik?” gerekçesiyle açıklayabilir. Öğrenciler, seçim yaptıktan sonra aynı hedefe gö-
türen alternatif bir deney daha belirleyebilir. “Başka nasıl test edebilirdik?” sorusuna yanıt üretir.
Süreç
DSF3: Öğrencilerin grup hâlinde yürüttükleri tartışmalarda sürecin etkili ve düzenli ilerleyebil-
mesi amacıyla, tartışma kuralları önceden hazırlanmış kartlar hâlinde gruplara dağıtılabilir.
ZSF4: “Boya neden suda dağılırken yağda dağılmıyor?” gibi sorular sorulabilir. Öğrencilerden
cevabı “moleküler mekanizma” düzeyinde gerekçelendirmeleri istenebilir. Öğrenciler, aynı
soruya iki katmanlı yanıt üretebilir: (1) polar-apolar açıklama, (2) etkileşim türü (dipol-dipol,
iyon-dipol) üzerinden açıklama.
DSF4: Öğrenciler düşüncelerini yazılı/sözlü olarak, animasyonla veya canlandırarak ifade
etmesi beklenebilir.
ZSF5: “Öğrendiklerimizi yeni problemlere uygulayalım” geçişi yapılabilir, öğrencilerden deney
bulgularını doğadaki olaylarla eşleştirmeleri istenebilir (kılcallık, yüzey gerilimi, çözünürlük).
Öğrenciler, seçtikleri bir doğal olayı “Hangi su özelliği açıklıyor?” sorusuyla çözümleyebilir ve
kanıt olarak deney gözlemini referans verebilir.
ZSF6: “Ağaçta su nasıl en üste çıkar?” sorusu tartışılabilir, öğrenciler adezyon-kohezyon-
kılcallık ilişkisini bir “mekanizma zinciri” olarak yazabilir. Öğrenciler, deneylerden gelen
kanıtları kullanarak açıklamayı iki düzeyde kurabilir: (1) Makro açıklama (su yükselir), (2)
mikro açıklama (moleküler çekim).

ZÜF1: Grup içinde bilgi paylaşımı yapılabilir ve seçilen bir sözcü aracılığıyla deney ve sonuçlar
sınıfla paylaşılabilir. Bu şekilde düzenlenebilir tavsiye. Her grup, sunumunda en az 1 kavramı (po-
larite, hidrojen bağı, kohezyon, adezyon) tanımlayıp deney kanıtıyla ilişkilendirebilir.
DÜF1: Gruplar deney sonuçlarına dair hazırlayacağı raporu istedikleri biçimlerde (Görsellerden/
infografiklerden yararlanabilirler, bilgisayarda düzenleyebilirler.) oluşturabilirler.

Ürün ZÜF2: Kavram haritası hazırlanabilir; öğrenciler suyun yapısı, özellikleri, doğadaki işlevleri ara-
sındaki bağlantıları “neden-sonuç okları”yla kurabilir. Öğrenciler haritada her bağlantı için bir kanıt
ekleyebilir: Hangi deney gözlemi bu bağı destekliyor?
DÜF2: Öğrenciler kavram haritasını afiş, poster şeklinde hazırlayabilecekleri gibi dijital ortamda ya
da animasyon şeklinde de hazırlayabilirler.
ZÜF3: Öz değerlendirme formu kullanılabilir. Öğrencilerden “en iyi anladığım kavram/hâlâ karışık
olan kavram” alanları doldurmaları istenebilir. Öğrenciler, öz değerlendirme sonunda bir “gelişim
hedefi” seçebilir: Bir sonraki derste hangi kavrama odaklanacak?

10 BİRLEŞTİRİLMİŞ FARKLILAŞTIRMA ETKİNLİKLERİ