Page 55 - Coğrafya Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
COĞRAFYA
10.SINIF

Fiziki özellikler: "Burası dağlık mı, ovalık mı? Yükseltisi nedir? Akarsular var mı? Denize
kıyısı var mı?"
• Tarihî mekân bilgileri (Göbeklitepe, Çatalhöyük): "Atalarımız benzer koşullarda nereye
yerleşmiş? Neden? Bu bölgede onlara benzer koşullar var mı?"
• İklim özellikleri (Harita veya genel bilgi): "İklimi tarıma ve hayvancılığa uygun mu? Yağış
ne kadar?"
• Toprak ve bitki örtüsü özellikleri: "Burada ne yetişir? Tarım için verimli topraklar var mı?”
Öğrenciler topladıkları bilgileri A3 kâğıtlarına not alır ve harita üzerinde taslak yerleşim ye-
rini işaretler (SFAU1).
3. Aşama
Gruplar, topladıkları bilgileri düzenleyerek bir "Yerleşim Projesi" taslağı oluşturur.
A3 kâğıdına şunları çizer/yazar:
• Yerleşim yerinin adı: Grup, kendi yerleşimine bir isim verir.

• Yer seçimimizin üç ana coğrafi nedeni: (Su kaynağı, verimli toprak, savunma, ticaret
yolu vb.)
• Yerleşim planı: Merkez neresi olacak? (İbadethane, pazar, meclis?) Evler nasıl olacak?
Tarım alanları nerede? Ulaşım nasıl sağlanacak? Basit bir kroki çizerler.
• Olası Riskler: Sel, deprem, kuraklık, saldırı riski var mı?

4. Aşama
Her gruptan bir temsilci, projelerini sunar (Ben bir Neolitik Dönem lideriyim ve şu nedenlerle
buraya yerleştim...).
Öğretmen sunumları yapan gruplara alternatif önermeler/seçenekler üzerinde mantıksal öz
denetleme yapması için “Denize kıyısı olduğu için tercih etmişsiniz ancak şu bölgenin de
denize kıyısı var. Neden özellikle burada karar kıldınız?” gibi sorular sorarak üst düzey dü-
şünme becerilerini ön plana çıkarır.
Sunumlar bittikten sonra örnek olay incelemesi ve tartışması başlar:
Öğretmen, Salda Gölü veya benzeri "kesin olarak korunması gereken hassas bir alanın"
fotoğrafını ve bilgisini tahtaya yansıtır.
"Şimdi hepimiz 21. Yüzyıl Planlamacıları olduk. Farz edelim ki sunum yapan Tunç Çağı
Tüccarları grubunun seçtiği yer, tam da Salda Gölü'nün olduğu yerdi. Sizce burada bir yer-
leşim kurmak doğru mudur? Neden? Bu alanın doğal yapısına nasıl bir zarar verebilir?"
şeklinde hassas doğal alanların önemine dikkat çekecek sorular sorar (ÜFGHP1).
Öğrencilerden bireysel ve toplumsal olarak neler yapılabileceğini tartışmaları istenir. (Peki
ya burayı korumak için bir kanun çıkarsak? Burası millî park ilan edilse? Alternatif yerleşim
alanları önersek?) (IFK1).
Farklı kaynaklardan edinilen bilgilerin (harita ile internet sitesi bilgisi) karşılaştırılması ve
doğruluğunun nasıl test edilebileceği üzerine kısa bir sohbet yapılır. Bu sohbet sırasında;
Öğretmen açık uçlu sorular ile sohbeti genişletebilir. Örnek sorular;
"Bugünkü çalışmadan sonra, eski bir yerleşim yerine (örneğin Çatalhöyük'e) baktığında ar-
tık neleri farklı değerlendirirsin?"
‘’Yerleşmenin yer seçimi, kuruluşu ve gelişiminde etkili olan coğrafi faktörler neden farklılık
gösterir?’’
"Coğrafi faktörler, günümüz şehirlerinin trafik, hava kirliliği gibi sorunlarını açıklamakta nasıl
kullanılabilir?" vb. (SFAY1).

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 57