Page 9 - Coğrafya Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 10
P. 9
ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
COĞRAFYA
10. SINIF
formları, duygu günlükleri, akran geribildirimi, davranış gözlem kayıtları) program etkililiğini artıran bir kalite güvence me-
kanizmasıdır (Dowling & Barry, 2020).
SDÖ uygulamalarının etkililiği, programın “bir etkinlik paketi” olarak değil okulun işleyişine entegre bir gelişim hattı olarak
tasarlanmasına bağlıdır. Bu nedenle öğretmen eğitiminde içerik aktarımının yanında sınıf içi mikro beceriler (duygu koç-
luğu dili, çatışma anında yapılandırılmış geri bildirim) ve sınıf rutinlerine gömülü uygulamalar (haftalık hedef belirleme,
grup süreci değerlendirme, duygu günlüğü) birlikte çalışmalıdır. Program değerlendirmesinde ise yalnızca son testler
yerine süreç göstergeleri (katılım, akran geri bildirimi kalitesi, öz düzenleme kullanım sıklığı, disiplin verileri, devamsızlık)
izlenmelidir. Üstün zekâlı öğrenciler için değerlendirme, öz yansıtma ve portfolyo gibi ürün temelli veri kaynaklarıyla des-
teklendiğinde becerilerin gerçek yaşama transferi daha görünür hâle gelir.
Okul Içi “Izleme Protokolü” Örneği
• Adım 1 - Sinyal Yakalama (1-2 Hafta): Öğretmen gözlem notu + kısa süreli öğrenci kontrolü
• Adım 2 - Hızlı Tarama (2. Hafta): Öz değerlendirme (kaygı/yalnızlık/okul aidiyeti) + akran dinamiği gözlemi
• Adım 3 - Eylem Planı (3-6 Hafta):
• Akademik yük ayarı (parçalı görev, esnek teslim)
• Sosyal destek (güvenli akran/rol)
• Zorbalık varsa sınıf iklimi müdahalesi + izleme
• Adım 4 - Koordinasyon: Aile bilgilendirme + rehberlik servisiyle eşgüdüm
• Adım 5 - Değerlendirme: Risk haritasını güncelleme, gerekirse yönlendirme (Allen vd., 2019)
Okullarda bu adımlara yönelik neler yapılabilir?
Düzey Koruyucu faktör Okul/öğretmen karşılığı
Öğrenci Duygu düzenleme desteği Haftalık kısa kontrol, öz değerlendirme
Sınıf Adalet temelli iklim Tutarlı kurallar, zorbalıkta sıfır tolerans (Febriana vd., 2024)
Akran Güvenli bağ Yapılandırılmış akran rolü/eşleştirme
Aile Süreç odaklı iletişim Ev-okul koordinasyon planı (Gualdi, 2019)
Okul sistemi Yapılandırılmış izleme Gözlem formu + risk haritası + yönlendirme (Allen vd., 2019)
1.3. MÜKEMMELIYETÇILIK VE DUYGUSAL MÜFREDAT
Üstün zekâlı/yetenekli insanlarda sıkça rastlanan mükemmeliyetçilik, yapıcı bir motivasyon kaynağı (sağlıklı çaba) ile yıkıcı
bir anksiyete (nevrotik kaygı) arasında gidip gelen çift yönlü bir yapı sergiler. Mofield ve meslektaşları (2010), bu çok bo-
yutlu yapıyı hedef alan “duygusal müfredat” modelinin üstün potansiyelli ergenler üzerindeki yansımalarını analiz etmiştir.
Söz konusu programın içeriği; bilişsel-davranışçı müdahaleler, bilinçli farkındalık (mindfulness) pratikleri ve etkileşimli
grup diyaloglarından oluşmaktadır. Mofield ve arkadaşlarının elde ettiği veriler, uygulanan duygusal müfredatın uyumsuz
mükemmeliyetçilik eğilimlerini azalttığını buna karşın psikolojik esneklik ve öz şefkat becerilerini güçlendirdiğini ortaya koy-
muştur. Programın sağladığı en temel kazanımlar; öğrencilerin başarısızlık karşısında duydukları kaygıyı en aza indirmek
ve kendi potansiyelleriyle uyumlu, erişilebilir hedefler koyma yetilerini geliştirmektir.
ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 11
