Page 39 - Farklılaştırılmış Öğretim Zenginleştirme

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI

FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM: ZENGİNLEŞTİRME

BÖLÜM 7

ÜRÜNE DAYALI ZENGİNLEŞTİRME

Ürüne dayalı zenginleştirme, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde (TYMM) öğrenme sürecinin somut ve gözlenebilir çıktıları
üzerinden yapılan zenginleştirme uygulamalarını ifade eder. TYMM’de, ürün şu şekilde tanımlanmaktadır: “Ürüne dayalı
zenginleştirme öğrenme sürecinde elde edilen somut ürünler üzerine odaklanır. Bu ürünler; roman, şiir, öykü, rapor veya
projeler gibi gözle görülebilir, aynı zamanda gözle görülemeyen becerileri de içerebilir.” Başka bir ifadeyle ürün, öğrencinin
bir ünite ya da tema sonunda ne kadar bildiğini göstermekten çok, bu bilgiyi nasıl yapılandırdığını, nasıl uyguladığını ve ne
tür özgün bütünleştirmeler yaptığını ortaya koyan performans ve eserler bütünüdür. Farklılaştırılmış Öğretim ve Müdahale
Stratejileri rehberinde de ürün; öğrencilerin bilişsel, psikomotor ve duyuşsal davranışlarına ilişkin bilgi veren, öğrenmenin
kalitesini ve aktarım düzeyini gözlemlemeyi sağlayan bir gösterge olarak tanımlanır.
TYMM’ye göre ürün zenginleştirme boyutları şunlardır: gerçek hayat problemleri, gerçek alıcı kitle, ürün değerlendirmesi,
sentez ürün, üründe çeşitlilik ve dönüşümler. Aşağıda her bir boyut daha geniş bir şekilde olarak ele alınmaktadır, ilgili
yerlerde ürün farklılaştırma ilkeleriyle bağlantı kurulmaktadır.

A) GERÇEK HAYAT PROBLEMLERİ

TYMM’de ürüne dayalı zenginleştirmenin ilk boyutu, ürünlerin gerçek ve ilgi çekici problemlere odaklanmasıdır: “Gerçek
hayat problemleri - gerçek ve ilgi çekici problemlere odaklanılmalı.” Bu vurgu; ürünün yalnızca sınıf içi, yapay bir görev
olmaktan çıkarılıp öğrencinin günlük hayat, toplum, çevre, bilim ve teknoloji dünyasında karşılaşabileceği sorunlarla ilişki-
lendirilmesini gerektirir.

Fen bilimleri örneği:
“Enerji tasarrufu” ünitesinde öğrencilere hazır bir poster hazırlatmak yerine okul binalarındaki gerçek enerji tüke-
tim sorunlarına ilişkin bir proje tasarlamaları istenir. Öğrenciler sınıftaki aydınlatma, ısıtma ve elektrik kullanımı ile
ilgili veri toplar, bunları analiz eder ve gerçek bir tasarruf planı öneren rapor ve sunum hazırlar.

Matematik örneği:
“Istatistik ve olasılık” konusunda tabloları yorumlamakla yetinmek yerine okul kantinindeki satış verilerini inceleye-
rek israfı azaltmaya yönelik bir plan geliştirmeleri istenir. Ortaya çıkan ürün, yalnızca bir grafik değil “gerçek bir
problem için geliştirilen uygulanabilir çözüm önerisi”dir.

Sosyal bilgiler / insan hakları örneği:
Insan hakları, vatandaşlık ve demokrasi programında zenginleştirme kapsamında önerilen “Dijital Dünya Çocuk
Hakları Ihlalleri Haritası” çalışması, çocuk hakları ihlallerini güncel verilerle ele alan, gerçek hayat problemine
yönelik bir ürün örneğidir.

Coğrafya örneği:
“Mekânsal bilgi teknolojileri ve harita üretimi” konusunda öğrenciler, yaşadığı şehirde bisiklet yollarının güvenliğini
artırmak için “tehlikeli noktaları” gösteren mekânsal veri tabanlı bir harita üretir.

Biyoloji örneği:
“Ekosistemde enerji akışı” konusunda öğrenciler; “Tarımda monokültür uygulamaları enerji akışını nasıl etkiler?”
sorusu üzerine çözüm önerileri geliştirir.

41