Page 35 - Farklılaştırılmış Öğretim Zenginleştirme

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI
FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM: ZENGİNLEŞTİRME

Zenginleştirilmiş süreçte:
• Öğrenciler, farklı rollere sahip küçük gruplarda (araştırmacı, sözcü, tasarımcı, raporlayıcı vb.) çalışabilir.
• Ileri düzey öğrenciler, akranlarına temel kavramları açıklarken kendileri için de daha karmaşık alt görevler (örneğin ek
kaynak tarama, model geliştirme, alternatif çözüm üretme) üstlenebilir.
• Grup sunumları, tartışmalar ve akran geribildirim oturumları ile öğrencilerin iletişim, iş birliği, liderlik ve öz savunma
becerileri desteklenir.

Örneğin bir fen projesinde gruplar kendi düzeneklerini tasarlar; süreç boyunca birbirlerinin tasarımlarını inceleyip soru sor-
ma, öneri getirme ve geliştirme döngüleri oluştururlar. Böylece zenginleştirme, yalnızca bireysel öğrenme düzeyinde değil
sosyal öğrenme bağlamında da gerçekleşir.
Bu başlıkların bütüncül olarak ele alınması, sürece dayalı zenginleştirmenin “birkaç ekstra etkinlik” olmaktan çıkıp planlı,
ilkeli ve öğrenci farklılıklarını gözeten bir öğrenme mimarisi hâline gelmesini sağlar. Aynı içerik ve kazanımlar etrafında
kimileri için destekleyici, kimileri için zenginleştirici süreçler tasarlamak; TYMM’nin kapsayıcı ve farklılaştırılmış eğitim viz-
yonunun sınıf içindeki somut karşılığıdır.

6.5. SÜRECE DAYALI ZENGİNLEŞTİRME STRATEJİLERİ
Bu bölümde, farklılaştırma literatüründe ve TYMM rehberlerinde sık vurgulanan bazı süreç zenginleştirme stratejileri kısa-
ca özetlenmektedir. OGM Materyal sayfasında sürece dayalı zenginleştirme stratejileri ile ilgili daha kapsamlı kılavuzlar
bulunmaktadır. Burada bazı stratejiler kısaca tanıtılmaktadır.

6.5.1. Katlı görevler (tiered activities)
Katlı görevler, aynı kazanımı hedefleyen fakat farklı zorluk düzeylerinde tasarlanmış görevlerden oluşur;
• temel düzeydeki öğrenciler için daha yapılandırılmış, destekli etkinlikler,

• ileri düzeydeki öğrenciler için daha açık uçlu, karmaşık ve yaratıcı görevler planlanır.
Örneğin bir fen dersinde tüm öğrenciler “iklim değişikliği” verilerini inceler; ancak bazı öğrenciler hazır grafiklerden
yorum yaparken diğerleri kendi verilerini toplayıp analiz eder ve senaryolar üretir.

6.5.2. Öğrenme istasyonları ve merkezleri
Istasyonlar, sınıfta farklı görevlerin bulunduğu çalışma köşeleridir;
• bazı istasyonlar temel kavramları pekiştirirken

• bazıları zenginleştirici araştırma, tasarım veya tartışma görevleri içerir.
Örneğin sosyal bilgiler dersinde istasyonlardan biri harita okuma, diğeri tarihî belge analizi, bir diğeri de tarihî bir olaya
farklı aktörlerin gözünden bakmayı içeren drama çalışması olabilir.

6.5.3. RAFT (Role–Audience–Format–Topic)
RAFT, özellikle Türkçe ve sosyal bilimler derslerinde kullanılan güçlü bir süreç-ürün birleşik stratejisidir. Öğrenciye
• bir rol (örneğin tarihî bir karakter, gazeteci, bilim insanı),

• bir hedef kitle (arkadaş grubu, kamuoyu, karar vericiler),
• bir format (mektup, rapor, konuşma, afiş),
• bir konu
verilerek içerikle yaratıcı biçimde etkileşime girmesi sağlanır.
Zenginleştirme için RAFT; daha karmaşık roller, daha zorlayıcı kitleler ve birden fazla kaynağa dayalı argüman üret-
meyi içerecek biçimde tasarlanabilir.

37