Page 32 - Farklılaştırılmış Öğretim Zenginleştirme

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI
FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM: ZENGİNLEŞTİRME

Fen bilimleri örneği:
“Su tasarrufu” temalı bir derste öğretmen, “Okulumuzda su tüketimini azaltmak için neler yapabiliriz?” sorusunu
ortaya koyar. Öğrencilerden tek bir doğru çözüm beklenmez, farklı gruplar farklı stratejiler (teknolojik çözüm,
davranış değişikliği, bilinçlendirme kampanyası vb.) geliştirir. Önemli olan, birden çok makul çözüm üretimi ve bu
çözümlerin gerekçelendirilmesidir.

Açık uçluluk, zenginleştirilmiş süreçte öğrencinin yaratıcılığını, esnek düşünmesini ve özgünleşmesini destekleyen
temel bir ilkedir.

c) Keşifçi Öğrenme
Keşifçi öğrenme; öğrencinin bilgiyi hazır biçimde alması yerine gözlem, deney, deneme-yanılma ve veri toplama yoluyla
bilgiye ulaşmasını önceleyen süreç tasarımlarını ifade eder.

Fen bilimleri örneği:
Asit-baz kavramları anlatılmadan önce öğrencilere farklı sıvılar (limon suyu, sabunlu su, maden suyu vb.) verilir,
renk değiştirici basit bir göstergeyle deney yapmaları istenir. Öğrenciler, gözlem ve veri toplama yoluyla maddeler
arasındaki benzerlik/farklılıkları keşfeder; ardından öğretmen “asit–baz” kavramlarını bu keşifler üzerinden yapı-
landırır.

Matematik örneği:
Doğrusal ilişki kavramını anlatmadan önce öğrencilerden farklı uzunluklardaki kabloların fiyatlarını gösteren veri
toplaması (gerçek ya da senaryolaştırılmış) istenir. Veri tablosu üzerinden “uzunluk-fiyat” arasındaki ilişkiyi keş-
fetmeleri, grafiği çizmeleri ve ilişkiyi sözlü olarak ifade etmeleri sağlanır; daha sonra doğrusal fonksiyon kavramı
bu keşiften yola çıkarak tanımlanır.

Felsefe örneği:
Bilim felsefesinin konusunda öğrencilerin, aynı olayı farklı bilimsel paradigmalarla açıklaması (ör. ‘Güneş merkezli
sistem’ öncesi ve sonrası). Böylece paradigmanın düşünce biçimini nasıl değiştirdiğini keşfetmesi.

Matematik örneği:
Tek nicel değişkenli veri dağılımları ile çalışabilme ve tek nicel değişken içeren veriye dayalı karar verebilmede
öğrencilerin topladıkları verilerden farklı grafik türlerini (nokta grafiği, histogram, kutu grafiği) üretmesi; bu grafik-
lerin veri hakkında sunduğu farklı bakış açılarını keşfetmesi.

Keşifçi öğrenme, süreç zenginleştirmede öğrenciyi bilginin pasif alıcısı değil aktif üreticisi hâline getirir; özellikle yüksek
hazır bulunuşluk düzeyindeki öğrencilerin derinleşmesini destekler.

d) Akıl Yürütme
Akıl yürütme, öğrencinin “sonuç”u değil, sonuca giden düşünme sürecini görünür kılan bir boyuttur. Sürece dayalı zen-
ginleştirmede öğrenme hedefleri, sadece doğru cevap vermeyi değil çıkarım yapma, kanıt kullanma, gerekçelendirme ve
mantıksal tutarlılık geliştirmeyi içermelidir.
Örnek:
Matematikte bir ispat etkinliği sırasında öğrenciden “Bu formül neden her zaman işe yarar?” sorusuna bir örnek
ispat (görsel model, cebirsel çözüm, sözel açıklama) geliştirmesi istenebilir. Burada amaç, öğrencinin çözümü
“nasıl bulduğunu” adım adım ifade etmesidir.

34