Page 30 - Farklılaştırılmış Öğretim Zenginleştirme

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI

FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM: ZENGİNLEŞTİRME

BÖLÜM 6

SÜRECE DAYALI ZENGİNLEŞTİRME

6.1. SÜREÇ ZENGİNLEŞTİRME NEDİR?
Farklılaştırılmış öğretimde süreç, öğrencilerin önemli fikirlerle etkileşime geçerken yaptıkları işleri, yani öğrenme deneyim-
lerinin nasıl düzenlendiğini ifade eder (Tomlinson, 2017). TYMM çerçevesinde süreç; öğrencilerin içeriği anlamlandırdığı,
becerileri denediği ve düşünme yollarını geliştirdiği etkinliklerin tamamı olarak tanımlanmakta; bu boyutun da içerik ve ürün
gibi hazır bulunuşluk, ilgi ve öğrenme profiline göre farklılaştırılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Sürece dayalı zenginleştirme ise, bu süreci özellikle üst düzey düşünme, derin sorgulama, yaratıcılık ve öz yönelim boyut-
larında zenginleştirme çabasıdır. Burada amaç, öğrencinin yalnızca “içeriği alıcı” konumda olmadığı; tersine, içeriği sorgu-
ladığı, dönüştürdüğü, farklı bağlamlarda kullandığı ve öğrenme yollarına ilişkin kararlar alabildiği zenginleştirilmiş öğrenme
deneyimleri sunmaktır. Bununla beraber öğrencilerin yalnızca “daha çok etkinlik” yapması değil daha derin, daha karmaşık
ve daha özerk öğrenme deneyimleri yaşamasıdır (Hall, Vue, Koga, & Stahl, 2014; Nevin, 2013).

6.2. TYMM’DE SÜREÇ BOYUTU VE ZENGİNLEŞTİRME
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, süreç farklılaştırma ve zenginleştirme ile ilgili öne çıkan ilkeler şu şekilde özetlenebilir:
• Öğrenme süreci, aktif katılım, iş birliği ve üst düzey düşünme gerektiren görevler içermelidir.

• Öğrencilere farklı yollardan katılma (tartışma, deney, araştırma, tasarım, drama, dijital üretim vb.) fırsatı verilmelidir.
• Esnek grupla çalışma, istasyonlar, öğrenme merkezleri, proje ve problem temelli görevler süreç boyutunda zenginleş-
tirmenin temel araçları olarak önerilmektedir.
• Farklılaştırılmış Öğretim ve Müdahale Stratejileri rehberi de süreç boyutunda; küpleme, RAFT, öğrenme menüleri,
istasyonlar, mini atölyeler, akran öğretimi ve esnek grupla çalışma gibi stratejileri özellikle heterojen sınıflar için
önermektedir. Bu stratejiler, hem destekleme hem de zenginleştirme amacıyla kullanılabilmektedir.

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ SÜREÇLERİN TEMEL ÖZELLİKLERİ
Sürece dayalı zenginleştirme, yalnızca “farklı yöntemler kullanmak” anlamına gelmez. Zenginleştirilmiş süreçlerin bazı
ortak özellikleri vardır:
• Üst düzey bilişsel talep
Etkinlikler; analiz, değerlendirme ve yaratma gibi üst düzey bilişsel süreçleri harekete geçirir (Bloom’un üst basamak-
ları). Öğrenciden yalnızca bilgi tekrarı değil yorumlama, eleştirme, karşılaştırma, sentezleme ve özgün çözüm üretme
beklenir.

• Sorgulamaya dayalı yapı
Süreç, çoğu zaman bir soru veya problem etrafında örgütlenir: Öğrenciler veri toplar, hipotez kurar, deneme-yanılma
yapar, sonuçları tartışır.

• Öğrenci seçimi ve özerkliği
Zenginleştirilmiş süreçlerde öğrenciler;
• çalışma konusunu,
• çalışma arkadaşlarını,
• kullanacakları yöntem ve araçları
belirleme konusunda daha fazla söz sahibidir (Tomlinson, 2017; Hall vd., 2014).
• İşbirliği ve akran öğrenmesi
Süreç, tekil bireysel çalışmalar yerine akran etkileşimini ve farklı bakış açılarından öğrenmeyi destekleyecek şekilde
tasarlanır (Tomlinson & Imbeau, 2010).
32