Page 23 - ZENGİNLESTİRME-ÖLÇME ARAÇLARI

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI
FARKLILAŞTIRMADA ZENGİNLEŞTİRME UYGULAMALARINA YÖNELİK ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ARAÇLARI

2.1.7. Akran Değerlendirme Formu
Akran değerlendirme, öğrencilerin önceden belirlenmiş ölçütlere göre birbirlerinin çalışmalarını inceleyip geri bildirim
verdikleri yansıtıcı bir öğrenme sürecidir (Topping, 1998; Şata, 2024). TYMM bağlamında bu yaklaşım, değerlendirme-
yi yalnızca öğretmenin sorumluluğu olmaktan çıkararak öğrenciyi öğrenmenin aktif öznesi hâline getirir ve öğrenme için
değerlendirme anlayışını güçlendirir (Black ve Wiliam, 2009; MEB, 2024c).
Zenginleştirilmiş sınıflarda akran değerlendirme, öğrencilerin sadece ürünü değil düşünme süreçlerini, problem çözme
yollarını ve üstbilişsel stratejilerini görünür kılan önemli bir öğrenme kanıtıdır.

2.1.7.1. Temel Amaçlar
Akran değerlendirme zenginleştirme uygulamalarında:
• Üstbiliş ve eleştirel düşünmeyi geliştirir: Öğrenciler ölçütleri içselleştirir ve kendi öğrenmelerini yeniden
gözden geçirir (Falchikov, 2001; Panadero ve Jonsson, 2013).

• Sosyal-duygusal becerileri destekler: Empati, yapıcı eleştiri ve farklı bakış açılarını kabul etme gelişir (Li vd.,
2020; MEB, 2024c).
• Öğrenme sorumluluğunu artırır: Öğrenciler çalışmalarına daha fazla özen gösterir (Şata, 2024).
• İş birliği kültürünü güçlendirir: Grup çalışmalarında iletişim ve müzakere becerileri gelişir (Kocaarslan, 2012;
MEB, 2024a).

2.1.7.2. Uygulama İçin Kısa Yol Haritası
Etkili bir akran değerlendirme süreci şu adımlarla yürütülür (Topping, 2003; Şata, 2024):
1. Amaç ve ölçütleri netleştirme: Dereceli puanlama anahtarı veya kontrol listeleri öğrencilere önceden açıklanır.
2. Eşleştirme: Benzer düzeyde öğrenciler eşleştirilir, gerekirse otantik değerlendirme yapılır.
3. Modelleme: Öğretmen yapıcı geri bildirimin nasıl verileceğini örneklerle gösterir.
4. Değerlendirme: Öğrenciler yapılandırılmış formlar aracılığıyla geri bildirim verir.
5. Geri bildirim döngüsü: Öğrenciler aldıkları geri bildirimle ürünlerini geliştirir (MEB, 2024a).

Akran değerlendirmede arkadaş kayırma, cömert puanlama veya sosyal baskı görülebilir. Bu nedenle süreç not
odaklı değil gelişim odaklı yürütülmeli, öğretmen sürekli rehberlik sağlamalıdır (Şata, 2024).
Örnek: Coğrafya dersinde “COĞ.9.6.3. Bütüncül afet yönetimi uygulamalarını tablo, grafik, şekil ve/veya diyagramlar
aracılığıyla yorumlayabilme” öğrenme çıktısına ilişkin akran değerlendirme formu aşağıda verilmiştir.

25