Page 25 - ZENGİNLESTİRME-ÖLÇME ARAÇLARI

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI
FARKLILAŞTIRMADA ZENGİNLEŞTİRME UYGULAMALARINA YÖNELİK ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ARAÇLARI

2.2. Sonuç Odaklı Ölçme Araçları
2.2.1. Performans Görevleri
Zenginleştirme uygulamaları kapsamında hazırlayacağınız öğretmen kılavuz kitabı için performans görevleri ve uygu-
lama adımlarına yönelik bölümler, TYMM temel alınarak aşağıda yapılandırılmıştır:

2.2.1.1. Performans Görevinin Tanımı ve Zenginleştirmedeki Önemi
Performans değerlendirme; öğrencilerin bir beceriye ait yeterliklerini, analiz, sentez ve değerlendirme gibi üst düzey
düşünme becerilerini kullanarak sergiledikleri sistematik bir süreçtir (Ceyhan, 2024). Zenginleştirme bağlamında bu
görevler, geleneksel madde (soru) anlayışından etkinlik temelli anlayışa geçişi temsil eder (MEB, 2024a). Bu yakla-
şımda başarı, sadece bir puan üzerinden değil öğrencinin bilgiyi gerçek yaşam durumlarında nasıl yapılandırdığı ve
yeni bağlamlara nasıl aktardığıyla ölçülür (MEB, 2024b). Zenginleştirilmiş performans görevleri, müfredatın derinlik
ve karmaşıklık açısından niteliksel olarak dönüştürülmesini sağlayarak öğrencinin yaratıcı üretkenliğini destekler
(MEB, 2024c; Sak, 2012).

2.2.1.2. Performans Görevinin Temel Bileşenleri
Nitelikli bir performans görevi, sürecin şeffaf ve yönetilebilir olması için dört ana bölümden oluşmalıdır (Kutlu vd.,
2014; MEB, 2024b):
• Tanımlama: Görevin amacını, kapsamını ve ilgili olduğu dersin öğrenme çıktılarını açıklar (Brookhart, 2013).
• Görev: Performansın merkezidir; öğrenciden beklenenleri, çözülmesi gereken problemi veya senaryoyu otan-
tik bir dille tanımlar (Popham, 2018).
• Yönerge: Öğrenciye hiyerarşik adımları, zaman çizelgesini ve teslim formatını bildiren rehber talimatlardır
(Ceyhan, 2024).

• Puanlama Yöntemi: Performansın hangi ölçütlere (dereceli puanlama anahtarları, kontrol listesi vb.) göre
değerlendirileceğini belirten çerçevedir (Kutlu vd., 2014).

2.2.1.3. Performans Görevi Uygulama Adımları
Zenginleştirme odaklı bir performans görevi sürecinde şu adımların izlenmesi önerilir:
• Adım 1: Amaç ve üst düzey becerilerin belirlenmesi. Hazırlık aşamasında, ölçülecek zihinsel süreçler (yara-
tıcılık, problem çözme, analiz vb.) belirlenerek dersin öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilmelidir (Ceyhan, 2024).
Zenginleştirme kapsamında görevler, öğrencinin hazır bulunuşluğuna uygun olarak düzeyinin üzerinde bir he-
def olacak biçimde tasarlanmalıdır (MEB, 2024c).
• Adım 2: Otantik görev tasarlama (GRASPS Modeli). Görevlerin özgün ve ilgi çekici olması için Wiggins ve
McTighe (2005) tarafından önerilen GRASPS (Hedef, Rol, İzleyici, Durum, Ürün, Standartlar) modeli kullanıla-
bilir (MEB, 2024c). Zenginleştirilmiş projelerin, öğretmen dışındaki gerçek bir alıcı kitleye (uzman jüriler, yerel
topluluk vb.) sunulması, öğrencinin profesyonel standartlara ulaşma motivasyonunu artırır (MEB, 2024c).
• Adım 3: Sürecin sınıf içi ortamla bütünleştirilmesi. TYMM çerçevesinde performans görevleri, okul dışında
yapılacak bir ödev değil öğrenme-öğretme süreciyle bütünleşik bir sınıf içi etkinlik olarak tasarlanmalıdır (MEB,
2025). Bu durum, öğretmene süreci gözlemleme ve öğrenciye anlık geri bildirim verme imkânı tanır (MEB,
2024a).
• Adım 4: Puanlama aracının (dereceli puanlama anahtarları) geliştirilmesi. Performansın nesnel değerlendi-
rilmesi için analitik veya bütünsel dereceli puanlama anahtarları hazırlanmalıdır (Jonsson ve Svingby, 2007).
Zenginleştirilmiş ürünler için dereceli puanlama anahtarı ölçütleri sadece görevi tamamlamaya değil özgünlük,
günlük yaşamla ilişkilendirme becerisi ve içerik derinliği gibi boyutlara odaklanmalıdır (MEB, 2024a).
• Adım 5: Değerlendirme ve üstbilişsel geri bildirim. Puanlamanın ardından öğrenciye eylem odaklı geri bildirim
verilmelidir. Sürece öz değerlendirme ve akran değerlendirme formlarının dâhil edilmesi, öğrencinin kendi öğ-
renme sorumluluğunu almasına ve öz düzenleme becerilerini geliştirmesine katkı sağlar (MEB, 2024b).

27