Page 111 - Tarih Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
TARIH
10. SINIF

“Sınıfımızda bugün üç farklı öğrenme merkezi olacak. Her biri sizi Osmanlı Devleti’nin başka
bir alanına götürecek.” Öğretmen öğrenme merkezlerinin adlarını tanıtır: “Birinci merkezimiz
Yönetim Yapısı, ikinci merkezimiz Ordu Yapısı, üçüncü merkezimiz ise Değişim ve Sürek-
lilik.” Ardından öğrenme merkezi seçim tablosunu sınıfa sunar, her merkezin içeriğini ve
ortaya konulacak ürünü açıklar (FÖOD-OTÖ). Öğrenciler ilgi ve öğrenme tercihlerine göre
heterojen gruplar hâlinde bir öğrenme merkezi seçerler (SFSÖ).

Öğrenme İçerik Görev Ürün
Merkezi
Yönetim Divanıhümayun, Kaynakları inceleyerek yönetim- Karşılaştırma
Yapısı veraset, merkeziyetçilik deki değişimleri belirleme tablosu
Ordu Kapıkulu ocakları, tımar Ordudaki değişim ve sürekliliği Kavram
Yapısı sistemi kanıtlarla açıklama haritası
Değişim- 1453-1683 Değişen ve devam eden unsurları Kısa
Süreklilik karşılaştırması ayırt etme rapor

Her öğrenme merkezine 1453-1683 yılları arasını yansıtan, tarihsel bağlama uygun ve öğ-
renci seviyesine uygun yazılı ve görsel kaynaklar yerleştirilir (IFÇ).
Ordu Yapısı Merkezinde, Kapıkulu ocakları ile tımar sistemi arasındaki ilişki; ordunun fi-
nansmanı ve asker temini boyutlarıyla birlikte çok yönlü olarak incelenir (IFK1).
Değişim-Süreklilik Merkezinde ise yönetim ve ordu yapısında meydana gelen değişimler,
birden fazla kaynaktan elde edilen kanıtlara dayanılarak neden-sonuç ilişkisi içinde analiz
edilir (IFK2). Yönetim Yapısı Merkezinde Divanıhümayun şeması, kanunname metni ve ve-
raset uygulamalarına ilişkin kısa metinler kullanılır (SFAY, IFO, IFSK).
Öğrenciler, öğrenme merkezlerinde yer alan kaynakları inceleyerek kendilerine verilen gö-
revleri yerine getirir. Bu süreçte öğretmen doğrudan bilgi aktaran bir rol üstlenmez; öğren-
cilerin düşünmelerini derinleştirmek amacıyla yönlendirici sorular soran rehber rolünde yer
alır (SFAU). Her grup, ulaştığı bilgileri tablo, not alma formu veya kavram haritası taslağına
aktararak öğrenme sürecini somutlaştırır (SFARŞ, ÜFD, ÜFGHP, SFGE).
Merkez çalışmaları tamamlandıktan sonra gruplar elde ettikleri bulguları 4 dakikalık bir su-
numla sınıfla paylaşır. Öğretmen rehberliğinde yönetim ve ordu yapısındaki değişim ve sü-
reklilik unsurları bütüncül bir bakış açısıyla ele alınır (SFKÖ). Öğrenciler, tüm merkezlerden
elde edilen bilgiler doğrultusunda Osmanlı Devleti’nin klasik dönem yönetim ve ordu yapısı-
nın güçlü ve zayıf yönlerine ilişkin genellemelere ulaşır. Öğretmen, dersin sonunda genel bir
değerlendirme yaparak kazanımları özetler (SFÜDD, ÜFGAK).
EK 1’de Öğretmen Gözlem Formu, Öğrenme Merkezlerinde Çalışma ve Merkezlerde Reh-
berlik ve Etkin Çalışma Süreci aşamalarında öğrencilerin öğrenme merkezlerindeki çalışma
sürecini, bilgi okuryazarlığı becerilerini ve grup içi iş birliği düzeylerini anlık olarak takip
etmek amacıyla kullanılır.
EK 2’de Öğrenci Öz Değerlendirme Formu, ders sonunda öğrencinin kendi öğrenme süre-
Değerlendirme
cine dair farkındalık geliştirmesi, grup çalışmasına katkısını ve değişim-süreklilik unsurlarını
ne derece kavradığını yansıtması için kullanılır.
EK 3’te Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı öğretmen tarafından grupların hazırladığı ürün-
leri (karşılaştırma tablosu, kavram haritası, kısa rapor vb.) değerlendirmek için grup ürünle-
rinin sunulması sırasında kullanılır.
Tarihçi, arşiv uzmanı, kamu yönetimi uzmanı, arşiv uzmanı ve askerî stratejist meslekleriyle
Kariyer Çıktısı
ilişkilendirilir.
Öğrencilerin ulaştığı değişimleri görselleştirmek için etkileşimli dijital zaman çizelgeleri, diji-
Teknoloji Entegrasyonu tal tarih haritaları veya infografik araçları (Canva vb.) kullanılır.

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 113