Page 14 - Osmanlı Türkçesi 2

1. ÜNİTE • ZENGİN BİR DİL: OSMANLI TÜRKÇESİ Vak‘anâme-i Ca‘fer Paşa 363

Eski Anadolu Türkçesi Dönemi (13-15. yy.)
şairlerinden Yunus Emre ve Âşık Paşa gibi
isimler Türkçeyi bir sanat dili hâline getire-
rek dönemin önemli eserlerini vermişlerdir.
Osmanlı Devleti’nin büyüyüp genişlemesiyle
devlet diline dönüşen Türk dili, 15. yüzyılın
ikinci yarısından itibaren Fuzuli, Baki, Nedim,
Nabi, Şeyh Galip gibi şairlerle kültür ve ede-
biyat sahasında da gelişmesini sürdürmüştür.
Arapça ve Farsçanın etkisinde gelişen Os-
manlı Türkçesi yalnızca bir edebiyat dili
değildir. İslam medeniyetine ait dil varlığını
kullanan dönem Türkçesiyle din, tarih, tıp,
hukuk vb. alanlarda sayısız eser vücuda ge-
tirilmiştir.
Osmanlı Türkçesi sahip olduğu kelime hazi-
nesi bakımından dünyanın sayılı dillerinden
biridir. Sadece bu husus bile onun zengin-
liğini ortaya koymaktadır. Ayrıca bu dönem
Türkçesiyle yazılan eserlerin dünden bugü-
ne hem kendi mensuplarınca hem de diğer
dünya dillerini konuşan kimselerce okunup
incelenmesi, Osmanlı Türkçesinin ne kadar
kabul gördüğünü göstermektedir.
Onlarca ülkede birçok millet tarafından yay-
gın olarak kullanılan Osmanlı Türkçesi İslam
kültür ve medeniyet dairesinin ortak dilidir.
Dönem Türkçesi değerlendirilirken bu hu-
susu göz önünde bulundurmak, Osmanlı
Türkçesinin kıymet ve zenginliğinin anlaşıl- Görsel 1.2: Osmanlı Türkçesi eserlerinden
ması açısından çok önemlidir (Görsel 1.2). bir sayfa.
Ek 3: Eserin Macar İlimler Akademisi Kütüphanesi’nde Török F. 60
Not Defteri katalog numarasıyla kayıtlı nüshasının ferağ kaydının bulunduğu son
sayfası (vr. 194a).
Osmanlı Türkçesi ile yazılan pek çok bilim ve sanat eserinde alana yönelik Arapça ve
Farsça asıllı kelime kullanılmıştır:

Tıp: karure (göz bebeği), rude (bağırsak), evride (toplardamar), asfer (sarılık), rih (romatizma).
Hukuk: zabıt (tutanak), müddeiumumi (savcı), divan-ı muhasebat (sayıştay), celse
(oturum).
Matematik: zaviye (açı), müselles (üçgen), kutur (çap), tenasüp (orantı), darp (çarpma),
mustatil (dikdörtgen).
Fizik: mukavemet (direnç), tazyik (basınç), hararet (ısı), tahfuz-ı kudret (enerjinin ko-
runumu).
13