Page 19 - Osmanlı Türkçesi 2

ZENGİN BİR DİL: OSMANLI TÜRKÇESİ • 1. ÜNİTE

• Genel olarak Arapça kelimelerdeki kısa a ünlüleri, e sesiyle; kısa u ünlüleri ise ü ola-
rak seslendirilmiş; kimi kelimelerde de kısa u sesi, o veya ö şeklinde okunmuştur.

ةطقن درفم ترصن دوجو
nukta mufrad nusrat vucûd

nokta müfret nusret vücut
• Arapçadaki kısa i, kalın ünsüzlerin bulunduğu kelimelerde kimi zaman ı ünlüsüyle
telaffuz edilmiştir.
ا
ا
قرع برطضا مصخ برضم
‘irk iztirâb hism mizrâb
ırk ıstırap hısım mızrap

• Çift ünsüzle biten kimi kelimelerin iki ünsüzü arasında ünlü türemesi olmuştur.
قفا یرخ ركف لقع

ufk hayr fikr akl
ufuk hayır fikir akıl

• Arapça asıllı bazı kelimelerin sonundaki “ة” Türkçeye t veya e sesiyle geçmiştir.
ٌ
ٌ
ٌ
ٌ ةیوس ةیده ةیور ةراشا ةيجدخ ةركف
ٌ
ٌ
ّ
ّ
ا
seviyyetün hediyyetün rivâyetün işâratün Hadîcetün fikratün
seviye hediye rivayet işaret Hatice Fikret
• Farsça asıllı kelimelerdeki ünlüler, söyleyiş bakımından çoğunlukla Türkçenin ken-
di ses ve söyleyişine uygun hâle getirilmiştir.
دایاش لگ ایوگ لبلب

şâyâd gul gûyâ bulbul
şayet gül güya bülbül

• Farsça asıllı bazı kelimelerin ortasında ünlü türemesi gerçekleşmiştir.

ناسم آ هاشداپ رامرات راكشا ٓ
âsmân pâdşâh târmâr âşkâr
asuman padişah tarumar aşikar

• Bazı Arapça kelimelerdeki şeddeli harflerin seslerinden biri düşürülmüştür.
ّ
ّّ
ّ
ّ
ةرك ةیرح سح نظ
kerre hurriyyet hiss zann
kere hürriyet his zan

Arapça ve Farsça kelimeler Türkçeleşirken meydana gelen değişiklikler yukarıdakilerle
sınırlı değildir. Ayrıca Türkçe, alıntı kelimeleri sadece ses ve söyleyiş bakımından değil
anlam bakımından da yerlileştirmiştir.
18