Page 15 - Osmanlı Türkçesi 2

ZENGİN BİR DİL: OSMANLI TÜRKÇESİ • 1. ÜNİTE

Soru-Yorum

Aşağıdaki metinleri okuyunuz ve metinlerin içeriğine ilişkin soruyu sözlü olarak
cevaplayınız.

1. METİN

Dilin değişmeye ve gelişmeye meyilli olduğu bir gerçektir. Yeryüzünde diğer dillerle
ilişki kurmayan hiçbir dil yoktur. Dünyada konuşulan bütün diller birbirleri ile sıkı iliş-
ki içerisindedir. Bu diller arası bağ, ister istemez dillerin birbirlerini etkilemelerine yol
açar. Sonuç olarak bir başka dilin etkisi altında kalan dilde bazı değişiklikler meydana
gelir. Bu değişiklikler dilin her alanında, yani leksik (kelime varlığı), morfoloji (şekil bil-
gisi) ve sentaks (söz dizimi) alanlarında görülebilir. Dillerin birbirlerinden kelime alıp
vermesi, tabii ve kaçınılmaz bir olaydır.
Fatma ÖZKAN-Bağdagül MUSA, Yabancı Dillerin Türkçenin Söz Dizimi Üzerindeki Etkisi

2. METİN
Bütün dillerde -az çok- başka dillerden alınma sözcüklerin bulunduğu bilinen bir ger-
çek. Yabancı sözcükler bir dile çeşitli yollarla girebilirler. Bu yollardan birkaçını şu şekil-
de sıralayabiliriz: Başka ülkelerde icat edilen nesneler alınırken genellikle icat edildik-
leri ülkede kullanılan adıyla alınırlar. Ülkeler arası ticari ilişkiler ve çeviri eserler de bir
dile yabancı sözcük girişini sağlayabilir. Toplumların farklı uygarlık alanlarına geçme
çabaları da bir dile yabancı sözcük girişine neden olabilir (Türkiye’nin Batı uygarlığına
yönelmesi sonucu Türkçeye Batı dillerinden yabancı sözcüklerin girmesi gibi). Bunun
dışında başka toplumların yaşam tarzına ve kültürüne duyulan ilgi ve özenti ve savaş
sonucu ülkelerin işgal edilmesi de bir dile yabancı sözcük girişine neden olabilir.

Hüseyin ERSOY, Türkçedeki Yabancı Sözcüklerin Kullanım Alanı Bilgileri ve Düşündürdükleri
• Metinlerden hareketle Arapça ve Farsça asıllı kelimelerin Türkçeye geçiş se-
bepleriyle ilgili neler söyleyebilirsiniz?

Aşağıdaki metni okuyunuz ve metnin içeriğine ilişkin soruları sözlü olarak cevap-
layınız.

METİN
Dil zenginliği belki her şeyden önce sözcük dağarcığının zenginliğini dile getirir. Fakat
ayrıca zengin ve gelişmiş bir dilde ifade incelik ve çeşitlilikleri, kullanışlı ve zengin içe-
rikli kavram ve düşünce kalıpları; dilin telkin, çağrışım ve seçkin uygulama örnekleri yo-
luyla zımni olarak dile getirdiği düşünceler; renk, canlılık, kıvraklık ve heyecan unsurları;
(...) dilin vurgu, ritm, ses uyumları gibi vasıfları; sarahat, dakiklik ve ince anlam ayrımları,
duyarlılığı gibi nitelikler hep dil zenginliğini belirleyen ve simgeleyen özelliklerdir.

Aydın SAYILI, Bilim, Kültür ve Öğretim Dili Olarak Türkçe
• Metne göre dilin zenginliğini gösteren ölçütler nelerdir?

• Osmanlı Türkçesini bu metinde belirtilen ölçütlere göre değerlendirecek olsa-
nız neler söyleyebilirsiniz?
14