Page 24 - Osmanlı Türkçesi 2

1. ÜNİTE • ZENGİN BİR DİL: OSMANLI TÜRKÇESİ

1.3. Türkçeleşmiş Arapça ve

Farsça Kelimelerin Kullanımı

Konuya Hazırlık

1. Sözlüklerde bir kelimeyle ilgili hangi bilgiler yer alır?
2. Bir kelimenin anlamı ve kökeni hakkında bilgi sahibi olmak niçin önemlidir?

Osmanlı Türkçesine Dair
Türk dili, Arapça ve Farsçanın etkisinde kalmış ancak Arapça ve Farsça olmadan ge-
lişmiş ve zenginleşmiştir. Türkçeleştirilen yabancı dil unsurları sadece bilim ve kültür
çevresinde değil herkes tarafından anlaşılan, günlük dilde kullanılan millî dil varlıkları
hâline gelmiştir. Arapça ve Farsça asıllı kelimelerin Osmanlı Türkçesi Dönemi’ndeki
gibi yoğun bir şekilde olmasa da bugünkü Türkçede de kullanılması bu kelimelerin ne
derece Türkçeye ait olduğunu ve benimsendiğini ortaya koymaktadır.
Bilgi Kutusu

Türkçe kelimelerin ses özelliklerinden bazıları şunlardır:
• Türkçede büyük ünlü (kalınlık-incelik) ve küçük ünlü (düzlük-yuvarlaklık) uyumu
kuralları vardır.

• Türkçe kelimelerde iki ünlü yan yana bulunmaz.
• Türkçe kelimelerde ilk hece iki ünsüzle başlamaz.
• Türkçe kelimelerde kelime kökünde aynı ünsüz yan yana bulunmaz.
• Türkçe kelimelerin sonunda “b, c, d, g” sesleri -birkaç istisna dışında- bulunmaz.
• Türkçede hece sonunda sadece belli ünsüzler (-lk, -lp, -lt, -nç, -nk, -nt, -rç, -rk, -rp,
-rs, -rt, -st) art arda gelebilir.
• Türkçede kelime başında “c, l, m, n, r, z” ünsüzleri -birkaç istisna dışında- bulunmaz.
• “F, h, v” sesleri, eski Türkçede bulunmayan ve kullanılışları yabancı etkilerle yaygın-
laşan seslerdir.
• “I” ünlüsü Türkçeye özgüdür. Arapça ve Farsçada “ı” sesi yoktur.
• Türkçede ince “a” sesi yoktur.
• Türkçe kelimelerde o, ö ünlüleri yalnız ilk hecelerde bulunur.
• Türkçe kelimelerde ince “l” sesi yoktur.
• Türkçe kelimelerde “j” sesi yoktur.
• Türkçe kelimelerde uzun ünlü bulunmaz.

• “ع ،ظ ،ض ،ذ ،ح ،ث” harfleri Türkçe kelimelerde kullanılmaz, bu harfler
Arapçanın harfleridir.
Türk dilinin ses özelliklerinin bilinmesi, Türkçe kökenli kelimeler ile diğer dillerden ge-
çen unsurların birbirinden kolayca ayırt edilmesini sağlayacaktır.
23