Page 13 - TARİH 9 - Ünite 2

İNSANLIĞIN İLK DÖNEMLERİ

Okullar

Yazının kesintisiz bir biçimde devam etmesi, tapınak ve kral-
lıkların yazıcı yetiştirmek için kurdukları okullarla mümkün
olmuştur. Sümerlerde, okullara “Tablet Evi” adı verilmekteydi.
Okuma yazma öğrenmek isteyen öğrenciler bu okulda kil par-
çaları üzerine aynı heceleri tekrar tekrar yazarak yazı yazmayı
öğrenmeye çalışırdı.
Kazı çalışmaları sırasında öğrencilere ait çalışma tablet-
leri bulunmuştur. Sümer okullarında öğretim ve eğitim
metotları hakkında bilgi veren okul tabletleri serisinden
bir metin şu şekilde tercüme edilmiştir:
— Tablet evinin oğlu, günlerden beri nereye gidiyorsun?
— Tablet evine gidiyorum.
— Tablet evinde ne yapıyorsun?
— Tabletimi okuyor, kahvaltımı yiyorum.
— Tablet evi kapandıktan sonra eve giderim.
Görsel 2.17
Sümerler, öğretmene tablet evinin babası, öğrenciye ise tablet Hiyeroglif
evinin oğlu demiş ve okulu bir aile ocağı gibi kabul etmiştir.
Böylece Sümerler, yalnız yazıyı icat etmekle kalmamış, onun
öğretilmesi ve yayılması için de çalışmıştır (Kınal, 1971, s.8- YORUMLAYALIM
9’dan düzenlenmiştir).
Sümerler’in yazıyı icat etmesi insanlık tarihinde ne gibi
değişikliklere neden olmuştur?

Sümerlerden sonra çivi yazısı Akad, Ba-
bil, Asur, Hitit ve Urartu gibi medeniyetler
tarafından geliştirilmiştir. Hiyeroglif yazı-
sını (Görsel 2.17) kullanan Mısırlılar, yazı
aracı olarak papirüs (Görsel 2.18) ve fırça
gibi araçlar kullanmıştır. Böylece yazının
taşınabilirliği kolaylaşmıştır. Mısır yazısı,
24 sessiz harften oluşan Fenike alfabe-
sinin gelişmesine de model olmuştur. Bu
alfabeden Sami, sonrasında da Latin al-
fabesi geliştirilmiştir. İlk kez Bergama’da
hayvan derisinden üretilen parşömenler
birleştirilerek kitap hâline getirilmiştir. Çin
medeniyeti ise parşömenden daha ucuza Görsel 2.18
mal olan tekstilden yapılan kâğıdı üretmiştir. VIII ve IX. yüz- Papirüs üzerine
yıllarda İslam medeniyeti kâğıt üretimini yaygınlaştırmıştır. hiyeroglif örneği

Yazının ve yazı araçlarının gelişimine hangi milletler katkı CEVAPLAYALIM
sağlamıştır?

Yazı; bilgi, beceri ve tecrübelerin tekrar edilmesinin önüne
geçerek eski birikimlerin üzerine yenilerinin eklenmesini sağ-
lamıştır. Her toplum, yazıyı devraldığı toplumun dilinden ve
kültüründen etkilenmiştir. Böylece toplumlar arası yazı ge-
çişiyle birlikte dil etkileşimi de görülmüştür. Hâkim güçlerin
egemenlik altına aldığı milletlere kendi dillerini kabul ettir-

37