Page 12 - TARİH 9 - Ünite 2

2. ÜNİTE

2.2. YAZININ GELİŞİMİ

Âlim unutmuş, kalem unutmamış.

Bir amaç ancak yazıya
geçirildiği zaman güç kazanır.

Söz kulağa, yazı uzağa gider.

Söz uçar, yazı kalır.

TARTIŞALIM Yukarıdaki sözlerden hareketle yazının insan hayatındaki
önemi ile ilgili neler söylenebilir?

İlk Çağ’da Mezopotamya’daki dinî inanışlara göre her şey
tanrıların malıydı. Tanrılar için çalışan insanlar, ürettiklerini
mabetlerde birleştirirdi. Herkes elde ettiği ürünü, tanrının
evine yani mabede teslim etmek zorundaydı. Rahipler, va-
tandaşların teslim ettiği ürünü tabletlere resmederdi. Bunun
sonucunda Sümerler, mabet ekonomisinin zorunluluğu ile
sembol yazısını (piktograf) icat etti.

Piktografik Yazı
Başlangıçta insanların kayıt tutmalarına yardımcı olmak için
kullanılan bu yazı, sembol şeklindeki işaretlerden oluşmuştur.
Piktografik yazıda avuç içine sığabilecek bir kil tablet üzerine
kareler çizilir ve anlatılmak istenenler sembollerle verilirdi. Yazı
BİLİYOR MUSUNUZ? yaygınlaştıkça semboller giderek küçülmüş ve işaret kümeleri
hâline gelmiştir. İşaretler çiviye benzetildiği için bu yazıya “çivi
yazısı” denmiştir (Görsel 2.16).

Sümerlerin kullandığı ilk yazılı kil tablet örneklerine Uruk
kentinde rastlanmıştır. Bu tabletler, tahıl çuvalları ve büyük-
baş hayvan listelerinden oluşan tapınağın muhasebe kayıtları
şeklindedir. Dolayısıyla ilk yazı örnekleri; hesaplar, tarihler,
malın cinsi gibi bilgileri içeren ziraat ve ticaret kayıtlarından
oluşmaktadır.

Yazılı Kültürün Başlaması
Yazının icadı, tarihî devirlerin başlangıcı kabul edilir. İnsanoğlu
yazı sayesinde birikimlerini, nesilden nesile sağlıklı bir şekilde
aktararak günümüze kadar ulaşmasını sağlamıştır. Zamanla
yönetim alanında da kullanılan yazı; antlaşmalar, yazışma-
Görsel 2.16 lar, yasalar, yıllıklar, savaş hikâyeleri biçiminde gelişmiştir.
Çivi yazısı
Böylece insanoğlu yazının icadından günümüze kadar olan
süreçte her alanda önemli gelişme kaydetmiştir.

36