Page 87 - TÜRK İSLAM SANATI TARİHİ 11

TÜRKİYE SELÇUKLULARI DÖNEMİ SANATI

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

13. Türkistan’da Türklerin ortaya koydukları sanat türlerinde ve bu sanatların süslemelerinde hayvan üslubu oldukça
etkili olmuştur. Bu üslup Türkler İslamiyet’i kabul ettikten sonra da devam etmiştir. Örneğin, Türkiye Selçuklu mi-
marisinde abidevi boyutu ve zengin süslemeli görünümüyle giriş kapısı olarak bilinen taç kapılar ön plana çık-
maktadır. Bu kapıların süslemelerinde bitkisel ve geometrik bezemelerin yanı sıra çok sayıda hayvan figürünün
de bulunduğu görülmektedir. Kullanılan hayvan figürleri arasında gücü sembolize eden aslan ve kartal, bilgeliği
temsil eden yılan, masumiyeti temsil eden ceylan yer almaktadır.
Metne göre taç kapılarda çok sayıda hayvan figürüne yer verilmesi neyle açıklanabilir?

A) Türkiye Selçukluları sanatında Türklerin eski gelenek ve sanat anlayışları etkili olmuştur.
B) Anadolu coğrafyasındaki kadim kültürler Türkiye Selçukluları sanatında ön plana çıkmıştır.
C) Türkler sadece mimari yapılarda hayvan figürlerine yer vermiştir.
D) Türkler, mimari yapılara hayvan figürlerini koyarak düşmanlarına gözdağı vermek istemiştir.
E) Türkiye Selçuklu yapılarında sadece aslan figürüne yer verilmiştir.
14. Toplumlar ve bölgeler arası sanatsal etkileşimler her daim olmuştur. Göçler, fetihler veya farklı nedenle birbiriyle
iletişime geçen toplumlar kendi deneyim ve tecrübelerini yeni bulunduğu çevrede ortaya çıkarmıştır. Bu süreç
istemli veya istemsiz şekillerde devamlılık gösterebilmektedir. Örneğin; Şamlı bir mimar tarafından yapılan Sel-
çuk İsa Bey Camii, Batı Anadolu’da bulunmasına rağmen mihraba paralel çift sahnlı harime ve mihrap önü çift
kubbeye sahip olmasının yanında inşasında çift renk taş kullanımı ve süslemesiyle Şam Emeviyye ve Diyarbakır
Ulu Camii’ye benzerlik göstermektedir.
Metne göre Selçuk İsa Bey Camii’nin Şam ve Diyarbakır’daki yapılara benzerlik göstermesi nasıl
açıklanabilir?
A) Selçuk İsa Bey, Şam Emeviyye ve Diyarbakır Ulu Camii hayranıdır.
B) Ustanın kullanım imkânı bulduğu malzemeler böyle bir ürün yapmasına izin vermiştir.
C) Usta bildiği teknik ve yöntemleri uygulamıştır.

D) Ege Bölgesinde Emeviyye ve Diyarbakır Ulu Camii hayranlığı vardır.
E) Toplumsal etkileşim olması için savaşların gerçekleşmesi gerekir.
15. Kerîmüddin Mahmud-i Aksarayî bir Selçuknâme’sinde XIV. yüzyıl başlarında Aksaray civarında Türkmenlerin Mo-
ğol saldırısına uğradığını, Moğol kumandanı İrincil ile İlyas adlı bir Türkmen beyi öncülüğünde meydana gelen
mücadelede Türkmen beyinin fazla dayanamayarak Aksaray’daki Sultan Hanı’na sığındığını, Moğolların yirmi bin
kişilik okçu kuvvete sahip olmasına ve kervansarayın iki ay gibi uzun bir süre kuşatma altında kalmasına rağmen
başarılı olamadığını belirten ifadeler kaleme almıştır.

Verilen metinde han/kervansarayların hangi özelliği vurgulanmıştır?
A) Konaklama yeri olarak kullanılmışlardır.

B) Seyyahların tüm ihtiyaçları kervansaraylarda karşılanmıştır.

C) Saldırı esnasında korunma amaçlı kale gibi işlev görmüştür.
D) Sadece Aksaray çevresinde inşa edilmişlerdir.

E) Selçuklular kervansaraylar sayesinde hiçbir mücadeleyi kaybetmemişlerdir.

Ek sorulara
ulaşmak için
cihazınızla
karekodu
okutunuz.

85