Page 87 - Coğrafya Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
COĞRAFYA
10. SINIF

Akarsu yatağına yakın, eğimi az bir alanda kurulmuş, yağışlı iklim koşullarına sahip bir yer-
leşimdir ve açık alanlar sınırlı, drenaj sistemi yetersizdir.
Öğretmen yönlendirmesi (ÜFD1):
• Yer şekilleri sel riskini nasıl etkilemektedir?
• Altyapı bu yerleşimde yeterli midir?
• Kontrol listesinde hangi başlıklar öne çıkar?

ÖRNEK 3-Heyelan Açısından
Yerleşim Durumu:
Bu yerleşim alanı eğimli bir yamaç üzerinde kurulmuştur. Bölgeye yıl boyunca yüksek mik-
tarda yağış düşmekte ve arazi sık sık suya doygun hâle gelmektedir. Yağışın artması, top-
rak kütlesinin ağırlığını artırarak yamaç stabilizesini azaltmaktadır.
Yerleşim çevresinde doğal bitki örtüsünün tahrip edilmiş olması, köklerin toprağı tutma et-
kisini ortadan kaldırmıştır. Bu durum, eğim ve yağışla birleştiğinde heyelan riskini önemli
ölçüde artırmaktadır. Ayrıca yapılaşmanın yamaçlara paralel ve plansız şekilde gelişmesi,
toprağın dengesini daha da bozmuştur.
Öğretmen yönlendirmesi: (ÜFD1)
• Eğim ve yağış birlikte düşünüldüğünde hangi riskler ortaya çıkabilir?
• Bitki örtüsünün mevcut durumu afete dirençliliği nasıl etkiler?
• Kontrol listesinde hangi maddeler “uygunsuz” olarak değerlendirilebilir?

ÖRNEK 4-Görece Dirençli Yerleşim (ÜFGHP1)
Yerleşim Durumu:
Bu yerleşim alanı düz ve düze yakın, sağlam ve taşıma gücü yüksek bir zemin üzerinde
kurulmuştur. Yerleşimin konumu, fay hatları, taşkın alanları ve heyelan sahalarından uzak-
tadır. Bu durum, afetlere karşı başlangıç riskini düşürmektedir.
Yerleşim planlı bir şekilde gelişmiş, yapılaşma yoğunluğu kontrollü tutulmuştur. Açık ve
yeşil alanlar yeterli düzeydedir ve bu alanlar afet anında toplanma ve tahliye için kullanıla-
bilecek niteliktedir. Ulaşım ağı düzenli ve geniştir; bu da afet sonrası müdahale ve yardım
çalışmalarını kolaylaştırmaktadır. Altyapı sistemleri (drenaj, kanalizasyon, ulaşım vb.) işlev-
sel ve güçlüdür.
Öğretmen yönlendirmesi: (ÜFD1)
• Bu yerleşimi afete karşı daha dirençli yapan coğrafi koşullar nelerdir?
• Hangi başlıklar kontrol listesinde “uygun” olarak işaretlenir?
• Bu yerleşimle önceki örnekler arasında ne tür farklar vardır?

ÖRNEK 5-Karşılaştırmalı Iki Yerleşim (ÜFGHP1)
A Yerleşimi
Bu yerleşim, akarsu yatağında ve taşkın riski yüksek bir alanda kurulmuştur. Yapılaşma
plansızdır ve açık alanlar sınırlıdır. Drenaj sistemi yetersiz olduğu için yağışlı dönemlerde
su birikimi sık görülmektedir. Akarsu taşkınları doğrudan yerleşim alanını etkilemektedir.

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 89