Page 88 - Coğrafya Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
COĞRAFYA
10. SINIF

B Yerleşimi
Bu yerleşim, akarsu yatağına uzak bir bölgede, taşkın alanının dışında ve daha yüksek bir
alanda bulunmaktadır. Yapılaşma planlı ve drenaj sistemi yağış sularını hızlı bir şekilde
uzaklaştırabilecek kapasitededir. Açık alanlar ve yeşil alanlar suyun yüzeyden uzaklaştırıl-
masını kolaylaştırmaktadır.
Öğretmen yönlendirmesi: (ÜFD1)
• Aynı afet türü bu iki yerleşimi nasıl farklı etkiler?
• Kontrol listesinde hangi maddeler belirleyici olur?
• Afete dirençlilik coğrafi koşullarla nasıl ilişkilidir?
3. Basamak: Üretken Grup Çalışması (SFGE1)
Rehberli inceleme aşamasının ardından öğrenciler, aynı gruplar hâlinde çalışmalarını sür-
dürür. Bu aşamada öğretmen, süreci doğrudan yönlendirmekten ziyade gözlemci ve sınırlı
rehber rolündedir; öğrenme sorumluluğu büyük ölçüde öğrencilere geçmiştir.
Gruplardan, 2. basamakta inceledikleri örnek yerleşim durumlarından hareketle ‘‘Afete Di-
rençlilik Kontrol Listesi Taslağı’’ (Örneği EK 1’de verilmiştir.) oluşturmaları istenir. Gruplar,
kontrol listesini oluştururken aşağıdaki coğrafi başlıkları temel alır:
• Yer şekilleri ve topoğrafik özellikler
• Zemin yapısı
• İklim ve yağış özellikleri
• Yerleşme düzeni
• Altyapı ve açık alanlar (IFK1)
Her başlık altında, yerleşimin afete karşı avantajlı ya da riskli yönlerini ortaya koyan açık,
ölçülebilir ve somut maddeler yazılır. Gruplardan, maddeleri oluştururken yalnızca ‘‘var-yok”
şeklinde değil; yerleşimin neden afete dirençli ya da savunmasız olduğunu ortaya koyacak
biçimde düşünmeleri beklenir.
Gruplar, oluşturdukları her bir kontrol listesi maddesini grup içinde tartışarak gerekçelendi-
rir. Bu tartışmalarda öğrencilerden coğrafi kavramları doğru kullanmaları, mekânsal unsur-
lar arasındaki neden-sonuç ilişkilerini açıkça ifade etmeleri beklenir.
Öğretmen bu aşamada grupları dolaşarak süreci gözlemler ve gerektiğinde kısa geri bildi-
rimler verir, öğrencilerin ölçütleri genelleyebilmelerine yardımcı olur. Ancak öğretmen, kont-
rol listesi maddelerini doğrudan söylemez; öğrencilerin kendi ölçütlerini üretmelerine imkân
tanır.
Bu basamağın sonunda her grup, afete dirençli yaşam alanlarını değerlendirmede kullanıla-
bilecek ortak bir kontrol listesi taslağı ortaya koymuş olur. Bu taslak, bir sonraki basamakta
öğrencilerin bireysel olarak oluşturacakları ürün için temel oluşturur.
4. Basamak: Bağımsız Çalışma ve Ürün Oluşturma (SFAY1)
Üretken grup çalışmasının ardından öğrenciler, grup içinde oluşturulan Afete Dirençlilik
Kontrol Listesi taslağını temel alarak bireysel çalışmaya geçer. Bu aşamada her öğrenci,
öğrenme sürecinde edindiği bilgi ve ölçütleri kullanarak kendi ‘‘Afete Dirençlilik Kontrol Lis-
tesini’’ (Örneği EK 2’de verilmiştir.) oluşturur.
Öğrencilerden verilen ya da seçtikleri bir yerleşim alanını kontrol listesinde yer alan mad-
delere göre değerlendirmeleri istenir. Her madde için uygunluk durumu (örneğin uygun /
kısmen uygun /riskli ) işaretlenir ve gerekli görülen durumlarda kısa gerekçelere yer verilir.
Böylece öğrenciler, coğrafi koşullar ile afete dirençlilik arasındaki ilişkiyi bireysel olarak or-
taya koyar.

90 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ