Page 92 - Fizik Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI - ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
FİZİK
9. SINIF

FARKLILAŞTIRILMIŞ ETKINLIK FORMU
Etkinlik Adı Basınç Kuvvetinden Kaldırma Kuvvetine

Konu Kaldırma Kuvveti
Öğrencilerin kaldırma kuvvetinin sıvı basınç kuvvetleri arasındaki farktan kaynaklandığını
Öğrenme Hedefleri kavramaları ve sınıf ortamında yaptıkları deneyden elde ettikleri verileri kullanarak kaldırma
kuvveti ile taşan sıvının ağırlığı arasındaki matematiksel ilişkiyi keşfetmeleri hedeflenir.
Matematik: Matematiksel birim dönüştürme ve veri analizi becerileri,
Disiplinler Arası Astronomi ve Uzay Bilimleri: Bu etkinlikte kullanılan yer çekimi ve ağırlık kavramları ast-
Bileşenler ronomideki konularla ilişkilendirilebilir. Yüzen cisimlerin dengesi gibi konular ile fizik teorileri
gerçek dünya ve uzay bilimleriyle bütünleştirilir.
Elektronik terazi, dinamometre (5 N veya 10 N), demir cisim (500 g), 2 adet beherglas (100
Materyaller
mL ve 500 mL), su
Süre 2 ders saati
Bu etkinlikte öğrenciler, kaldırma kuvvetinin basınç kuvvetleri farkından meydana geldiği-
ni, deneysel gözlem ve modelleme yoluyla keşfeder. Uzay istasyonundaki su damlacıkları
üzerinden başlatılan süreç, simülasyon destekli inceleme ve laboratuvar uygulamalarıyla
devam eder. Taşırma kabı ve dinamometre kullanılarak cismin sıvı içindeki görünen ağırlık
kaybı ile yer değiştiren sıvının ağırlığı arasındaki ilişki ölçümlerle ortaya konur ve Arşimet
ilkesi temellendirilir.
Beyin Fırtınası: Uzay istasyonundaki sıvı davranışı üzerinden öğrencilerin yerçekimi ve
akışkanlar konusundaki ön bilgileri ortaya çıkarılır.
Etkinlik Açıklaması Keşfederek Öğrenme: MEBİ/EBA simülasyonları aracılığıyla kaldırma kuvvetine etki eden
değişkenler (yoğunluk, hacim, taşan sıvı miktarı) gözlemlenir ve ilişkilendirilir.
Grup Çalışması: Laboratuvar aşamasında öğrenciler taşırma kabı ve dinamometre kulla-
narak ölçüm yapar, verileri karşılaştırır ve sonuçları birlikte analiz eder.
Akıl Yürütme ve Kanıtlama: Deney verileri üzerinden cismin sıvı içindeki ağırlık kaybı ile
yer değiştiren sıvının ağırlığı arasındaki ilişki matematiksel modelle gerekçelendirilir.
Tümevarım: Deneysel bulgulardan hareketle kaldırma kuvvetinin basınç kuvvetleri farkın-
dan doğduğu sonucuna ulaşılır ve Arşimet ilkesine genellenir.
Öğretmen derse “Yer çekimsiz bir ortamda sıvıların basıncı olur mu?” sorusuyla başlar (SFAU).
Öğrencilerden yer çekimsiz ortam örneği vermelerini ister. Etkileşimli tahtadan Uluslararası
Uzay İstasyonunda su damlacığının hareketine yönelik görseller araştırılır (IFS). İstasyondaki su
damlacığının bir kabın yüzeyine basınç uygulayıp uygulamayacağı sınıfta tartışılır. Sınıftan
alınan cevaplar öğretmen tarafından özetlendikten sonra denizlerde gemilerin yüzmesini
sağlayan kuvvetin hangi kuvvet olduğu ve oluşma nedeni öğrencilere sorulur. Gemilerin
Uygulama Aşamaları yüzmesini çizerek açıklamak isteyen bir öğrenci tahtaya kaldırılarak sınıfa açıklama yapar.
Öğretmen gerekli gördüğü durumlarda öğrencinin açıklamalarına kısa ve yönlendirici ekle-
meler yapar.
Öğretmen Uluslararası Uzay İstasyonundaki bir miktar suda kâğıttan gemi yüzdürülüp yüz-
dürülemeyeceğini ve gerekçesini sınıfa sorar. Yapılan beyin fırtınasından sonra öğretmen
“kaldırma kuvvetinin oluşabilmesi için sıvının cisme basınç kuvveti uygulayabiliyor olması
gerektiğini” belirtir.

94 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ