Page 94 - Fizik Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI - ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
FİZİK
9. SINIF

Öğrencilerden tablodan yararlanarak sıvının cisme uyguladığı kaldırma kuvveti ile dolu kap-
tan taşan sıvının ağırlığı arasındaki ilişkiyi yorumlamaları istenir. Öğretmen öğrencilerin bu
konudaki sorularına cevap verir. Sıvıların kaldırma kuvveti ile ilgili Arşimet ilkesi ve bu ilkenin
tarihsel hikâyesine değinilir (IFSK).
İstekli öğrencilerden bir tanesi tahtaya çıkarılarak sıvıya batırılan cismin etkisi ile taşan sıvı
(V ) ağırlığının matematiksel modeli oluşturulur (IFO, ÜFSÜ).
t
Büyüklük Sembol
Taşan sıvının hacmi V
G = V · d · g (V = V ) t
taşan t s t b Cismin batan kısmının hacmi V b
G = V · d · g (F = G ) Sıvının yoğunluğu d s
taşan b s K taşan Yerçekimi ivmesi g
F = V · d · g
K b s Sıvının kap içindeki yüksekliği h
Basınç P

Öğretmen, seçilen öğrenciden durgun sıvıların basıncını gösteren bağıntıyı tahtaya yazmasını
ister.
P = h ∙ d ∙ g
s
Sınıftaki tüm öğrencilerden kaldırma kuvveti ve sıvı basıncına ait bağıntılar arasında-
ki ilişkiye dair değerlendirmelerde bulunmaları istenir. Yapılan açıklamalar sınıfta tartışılır.
Öğrencilerden kaldırma kuvveti ile sıvı basıncı arasındaki ilişkinin matematiksel modelini
oluşturarak ulaştıkları sonuçları poster veya dijital sunum biçiminde ifade etmeleri istenebi-
lir (SFSÖ, ÜFGAK 1, ÜFÜÇ). Öğretmen yapılan çalışmaları ürün değerlendirme formuyla
değerlendirir (ÜFÜD).
Kaldırma kuvvetine yönelik gemilerin yüzmesi, balıkların hava keseleri sayesinde su içinde
düşey hareketi gibi günlük yaşam örneklerine, gemi inşaatı gibi mühendislik uygulamalarına
öğretmen tarafından değinilir (IFÇ, ÜFGHP). Öğrencilerden bir karton bardağın içinde başka
bir karton bardağı yüzdürmek için gerekli en az su miktarını araştırmaları, bu durumu de-
neysel olarak test etmeleri ve fotoğraf veya video gibi görseller oluşturarak sınıfta sunmaları
istenir (SFÜDD). Hazırlanan görsellerden uygun görülenleri okul veya sınıfın sanal medya
platformlarında paylaşılabilir (ÜFGAK 2).
Değerlendirme sürecinde, EK 1’de yer alan İnfografik/Poster/Sunum Değerlendirme Formu
kullanılarak öğrencilerin matematiksel hesaplamalarının tutarlılığı, kurdukları hipotezlerin
doğruluğu, kaldırma kuvvetinin basınç farkı ile ilişkisini kurma düzeyleri ve hazırladıkları
görsellerin kavramsal derinliği öğretmen tarafından değerlendirilir.
Değerlendirme
Öğrencilerin derse katılım düzeyleri, deney sürecindeki performansları ve kavramsal an-
layışlarını yansıtmaları ise EK 2’de yer alan Öz Değerlendirme Formu aracılığıyla izlenir.
Böylece değerlendirme yalnızca ürün odaklı değil, süreç ve öz yansıtma boyutlarını da kap-
sayacak şekilde bütüncül olarak gerçekleştirilir.
Etkinlik; akışkanlar mekaniğini temel alan gemi inşaatı ve hidrolik mühendisliği, deniz bilim-
leri, savunma sanayii ve astrofizik gibi alanlara yönelik temel bir farkındalık kazandırarak
Kariyer Çıktısı öğrencilerin fiziksel prensiplerin (basınç ve kaldırma kuvveti) gerçek hayattaki mühendislik
tasarımlarında nasıl kullanıldığını kavramalarını sağlar. Öğrenciler, bir mühendisin problem
çözme yaklaşımıyla düşünerek bilimsel model ile uygulama arasındaki ilişkiyi deneyimler.
Eğitim sürecinde etkileşimli tahta üzerinden Uluslararası Uzay İstasyonu’nda gerçekleştiri-
len sıvı ve ağırlık deneylerine ilişkin videolar izlenerek yerçekimi ve kaldırma kuvveti kav-
ramları arasındaki farklar tartışılır. MEBİ/EBA simülasyonları kullanılarak kaldırma kuvvetine
Teknoloji Entegrasyonu etki eden değişkenler (yoğunluk, hacim, taşan sıvı miktarı) ön gözlem yoluyla incelenir. De-
ney aşamasında hassas ölçümler için elektronik terazi kullanılarak nicel veri elde edilir. Elde
edilen dijital veriler ve görseller, soyut kavramların matematiksel modelle ilişkilendirilerek
somutlaştırılmasını destekler.

96 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ