Page 111 - Türk Dili ve Edebiyatı Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
10. SINIF

IFÇ1: Öğrencilerden metinde geçen somut nesneleri (yay, ok, çadır, köp-
rü, akçe, güvercin) listelemeleri istenir. Bu nesnelerin o dönemdeki değeri
ile günümüzdeki karşılıklarını kıyaslayan bir “Maddi Kültür Sözlüğü” oluş-
Çeşitlilik (IFÇ)
turulur. Örneğin, “Ok ve yay o dönemde bir savunma aracı iken bugün bir
spor dalıdır.” Bu, öğrencinin metni tarihsel bir perspektifle çeşitlendirme-
sini sağlar.
IFO1: Dede Korkut hikâyesini okumadan önce, aynı tema (fedakârlık) ve
motifleri (kahramanlık) içeren farklı bir kültürel metinle karşılaştırma (ör.
Organizasyon (IFO)
bir Uzak Doğu felsefesinden kısa bir anlatı) yapılır. Öğrencilerden, Oğuz
kültürü ile bu kültür arasındaki ortak ve farklı değerleri belirlemeleri istenir.
IFSK1: Türk edebiyatında Dede Korkut üzerine çalışmalar yapmış olan
Seçkin Kişiler Prof. Dr. Fuat Köprülü’nün “Bütün Türk edebiyatını terazinin bir kefesine,
(IFSK) Dede Korkut’u diğer kefesine koysanız yine Dede Korkut ağır basar.” sözü
ve Dede Korkut’un hayatı incelenebilir.
SFÜDD1: Konuşma bileti tartışması sonrası, öğrencilerden hikâyenin ana
Üst Düzey temasına (fedakârlık) karşı bir “şeytanın avukatlığı” görevi üstlenmeleri
Düşünme istenir. Metindeki eylemin günümüz şartlarında mantıksız olduğunu gös-
(SFÜDD)
teren kanıtlanmış bir karşı sav geliştirmeleri istenir.
Açık Uçluluk/ SFAU1: “Dede Korkut bugün yaşasaydı modern insanın hangi etik ikilemi
Ilerletici Süreç için, boy boylayıp soy soylardı?” sorusu üzerinden gelecek senaryoları
(SFAU) kurgulanır.
SFKÖ1: Bilinmeyen anahtar kelimelerin/söz gruplarının (ör. kazanmak,
Keşifçi Öğrenme töremek) sadece güncel anlamını değil sözcük kökünün (etimolojisinin) o
(SFKÖ)
dönemdeki kültürel anlamını araştırmaları istenir.
SFAY1: Öğrencilerden, cevaplarının her bir argümanını metin içinden
Akıl Yürütme/
Süreç veya güncel sosyolojik verilerden en az iki kanıtla gerekçelendirmeleri is-
Kanıtlama (SFAY)
tenir.
SFSÖ1: Öğrencilere, metni okurken “kültürel antropolog” (gelenekler),
Seçimde Özgürlük “sosyolog” (toplumsal yapı) veya “dil bilimci” (kelime hazinesi) rollerinden
(SFSÖ)
birini seçme özgürlüğü verilir.
Araştırma SFARŞ1: Metin üzerinde “içerik analizi/doküman analizi” yöntemi uygula-
Yöntemleri nır. Öğrencilere metindeki “kadın algısı”, “devlet yönetimi” veya “doğa ile
ilişki” temalarından biri verilir. Öğrenciler bu temayı kanıtlamak için metni
(SFARŞ)
tarayarak veri toplar ve bulgularını sınıflandırır.
SFGE1: Her grubun olay örgüsünün bir temel unsurunu (olay örgüsü kar-
Grup Etkileşimi
şılaştırması, karakter analizi, mekânın sembolik değeri) derinlemesine
(SFGE)
incelemesi ve bulgularını sunarken diğer gruplarla ilişkilendirmesi istenir.
ÜFGHP1: Öğrencilerden, hikâyedeki durumdan esinlenerek günümüzde
Gerçek Hayat sosyal, siyasi veya kültürel bir alanda yaşanan etik bir ikilemi çözmek için
Problemleri Dede Korkut’un değer sisteminden yararlanarak bir “miras çözüm önerisi”
(ÜFGHP)
Ürün sunmaları istenir.
ÜFGAK1: Öğrenme menüsünde hazırlanan sosyal medya profilleri veya
Gerçek Alıcı Kitle çizgi romanlar, okul kütüphanesindeki “Modern Dede Korkut Köşesi”nde
(ÜFGAK)
fiziksel veya dijital olarak sergilenebilir.

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 113