Page 123 - Türk Dili ve Edebiyatı Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
10. SINIF

Dinleme Sırası:

Öğretmen hikâyeyi etkileşimli tahtadan dinleme metni olarak açar (EK 1).
Cornell not tutma tekniğini kullanmaları için öğrencilerden defter sayfalarını ikiye bölmelerini
ister. Anahtar kelimeler ve ipuçlarını dinlerken duydukları belirgin kavramları (ör. Kalehan,
Ilgaz, eşkiya, 13 yaş, Köroğlu türküsü) sol sütuna, bu kavramların ne anlama geldiği ve
yazarın betimlemelerini (ör. çocuk olmasına rağmen korkusuz, dağlar gölgelerle dolu) sağ
sütuna yazmalarını söyler (IFK1, SFGE1). Ardından öğrencilerin cevaplarını kontrol eder.
Dinleme Sonrası:
Daha sonra öğretmen öğrencilerin hikâyedeki karakterlerin davranışlarından duygu ve dü-
şüncelerine yönelik çıkarımlar yapmaları için altı şapkalı düşünme tekniğini kullanır. Sınıfı
gruplara ayırır veya tüm sınıfın sırayla şapkaları takmasını sağlar.
Beyaz Şapka (Objektif): Olay nedir? (Araba bozuldu, yeni araba bulundu, Ilgaz geçildi,
eşkıyalar görüldü.) (SFAY1).
Kırmızı Şapka (Duygusal): Yazar o an ne hissetti (IFSK1)? (Soğuk terler döktü, korktu).
Hüseyin ne hissetti? (gurur, cesaret) (SFÜDD1)
Siyah Şapka (Riskler/Negatif): O gece en kötü ne olabilirdi? (Eşkıyalar saldırabilir, araba
uçuruma yuvarlanabilirdi.)
Sarı Şapka (Pozitif/Umut): Bu hikâyedeki en umut verici şey ne? (13 yaşındaki bir çocuğun
bile vatanı/görevi sahiplenmesi).
Yeşil Şapka (Yaratıcı): Siz olsaydınız o eşkıyalara karşı nasıl bir önlem alırdınız?
Mavi Şapka (Sonuç): Bu hikâye bize Millî Mücadele ruhu hakkında ne söylüyor (ÜFGHP1).
(Anadolu insanı yaşı ne olursa olsun mücadeleye ortaktır.)
Öğrenciler şapkalarına göre soruları cevaplar. Öğretmen, etkinlik sırasında öğrencileri göz-
lemleyerek kontrol listesini doldurur (EK 3). Ardından öğretmen öğrencilerden hikâyedeki
çocuk kahramanla ilgili karakter özelliklerini metinle ilişkilendirerek analiz etmelerini sağla-
mak amacıyla defterlerine merkezde kahraman olacak şekilde bir kavram haritası oluştur-
malarını ister (SFSÖ1, ÜFÜÇ1, FÖOD-T1, ÜFD1) (EK 2). Öğrencilerin çizdikleri haritalar
öğretmen tarafından değerlendirilir (EK 4).

Ders süreci tanılayıcı, biçimlendirici ve düzey belirleyici araçlarla kapsamlı şekilde değer-
lendirilir. Öğrencilerin ön bilgilerindeki kavram ağları ve hazırbulunuşlukları saptanır, Cor-
nell not alma verileriyle dinleme sırasındaki bilgi işleme becerileri kontrol edilir. Altı şapkalı
düşünme etkinliği boyunca öğrencilerin empati kurma ve çok yönlü analiz yetenekleri göz-
Değerlendirme
lem formlarıyla kayıt altına alınır. Ders sonunda hazırlanan kavram haritaları ise, öğrencinin
metindeki yapı unsurları (kişi, mekân, çatışma) arasındaki neden sonuç ilişkilerini sentezle-
me düzeyini somut bir ürün olarak ortaya koyar. Tüm veriler, kontrol listesi ve değerlendirme
ölçekleri aracılığıyla bütüncül bir başarı puanına dönüştürülür.

Teknoloji Entegrasyonu Çeşitli dijital araçlarla hikâye videoya dönüştürülerek sunulabilir (ÜFGAK1).

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 125