Page 163 - Birleştirilmiş Farklılaştırma Etkinlikleri

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ BİRLEŞTİRİLMİŞ FARKLILAŞTIRMA ETKİNLİKLERİ
MATEMATİK
10. SINIF

ZIF4: Dijital materyal keşif görevine dönüştürülebilir: Öğrencilere 3 parametreli dönüşüm avı
verilebilir (ör. sağa kaydırma + yansıtma + dikey ölçekleme). Öğrenciler uygulamada deneme
yaparak hedef grafiğe ulaşmaya çalışır ve buldukları parametreleri gerekçesiyle not eder. Bir
başka seçenek tersine mühendisliktir: Öğrenciye son grafik gösterilir, “Başlangıç fonksiyondan
buraya gelmek için hangi dönüşümler uygulanmış olabilir?” sorusuyla birden fazla çözüm yolu
üretmeleri istenebilir. Bu yaklaşım, dijitali yalnız gösterim aracı değil problem çözme alanı
hâline getirir.
DIF2: Tic Tac Toe tablosundaki görevlerde çeşitli içerik türleri sunulmuştur. Grafik çizimi,
cebirsel analiz, sözel açıklama, gerçek yaşam durumu oluşturma vb. böylece öğrenciler farklı
içerik biçimlerinden seçim yapabilir.
DIF3: Öğrencilere referans fonksiyonun niteliklerini hem grafiksel hem de cebirsel temsillerle
inceleme olanağı sunulmuştur. Bu, temsiller arası geçişi destekleyen ve kavramsal anlamayı
kolaylaştırır.
DSF1: Öğrencilerin tic tac toe üzerinde seçtikleri etkinlikler ve görevlere uygun olarak bireysel,
akranla veya küçük gruplar hâlinde çalışmaları sağlanabilir.
ZSF1: Sorular öğrenciyi yalnızca hatırlamaya değil grafik üzerinden gerekçeli düşünmeye
zorlar; tanımsızlığın sebebini, asimptot davranışının anlamını ve eksen kesmemenin mantığını
açıklaması beklenir. Bu, öğrencinin kavramsal gerekçe üretmesini (neden-sonuç) ve grafik
okuma becerisini geliştiren üst düzey bir düşünme sürecidir. Alternatif olarak gerekçe kalitesini
yükselten görevler eklenebilir: Öğrencilerden her cevap için en az iki farklı gerekçe sunmaları
istenebilir (ör. bir gerekçe grafiksel, diğeri cebirsel). Ayrıca çürütme görevi verilebilir: Öğrenciye
“Bu fonksiyon x-eksenini keser” gibi hatalı bir iddia sunulur; öğrenciden hem grafikten hem
cebirsel analizden yararlanarak iddiayı çürütmesi istenir. Bir başka seçenek mikro-kanıt
kartlarıdır: Öğrenciler asimptot/ tanımsızlık/ kesişim yokluğu için 3-4 satırlık kısa kanıt yazıp
sınıf panosuna asar.
ZSF2: Seçim daha stratejik hâle getirilebilir: Öğrencilerden görev seçmeden önce küçük
bir plan yazmaları istenebilir: “Bu görevleri seçiyorum çünkü…; beklediğim zorluk…; kontrol
yöntemim…”. Ayrıca seçim kartlarına “meydan okuma rozetleri” eklenebilir (ör. ‘kanıt rozeti’,
‘modelleme rozeti’, ‘hata avcısı rozeti’). Öğrenciler seçtikleri görevlerle rozet toplayarak ilerler;
böylece seçim, yalnız ilgiye göre değil beceri çeşitliliğine göre de yönlenir.
ZSF3: Tic-tac-toe kuralı karma hedefli hâle getirilebilir: Üçlü seçimin içinde zorunlu olarak en
Süreç
az bir temsil dönüşümü ve bir gerekçelendirme görevi bulunabilir. Örneğin “Seçtiğin üçlüde: 1
görev mutlaka genelleme/kanıt, 1 görev mutlaka grafik + denklem eşleştirme, 1 görev mutlaka
gerçek bağlam” şartı konabilir. Böylece öğrenciler yalnız rahat oldukları alanda kalmayıp dengeli
bir üçlü oluşturur; ürün çeşitliliği ve derinlik artar.
DSF2: Öğretmen öğrencilerin gereksinimlerine göre akran desteği sağlamak adına gruplar
arasında değişiklik yapabilir, soruların örnek çözümlerine veya talep edilen gösterimlere ilişkin
örnek ürünleri paylaşabilir veya yönlendirici sorularla öğrencileri etkinlik süresince yönlendirebilir.
ZSF4: Esnek gruplama uzmanlaşma-paylaşma yapısına dönüştürülebilir: Gruplar belirli bir
alt başlıkta uzmanlaşabilir (asimptot, tanım/görüntü, dönüşümler, simetri vb.). Kısa bir süre
uzmanlaşma sonrası karışık gruplar kurularak her grupta her alandan bir uzman yer alır ve
birbirlerine öğretirler. Ayrıca akran jüri uygulaması yapılabilir: Her grup başka bir grubun
ürününü “kural–gerekçe-temsil” ölçütleriyle inceler ve geliştirici öneri verir.
ZSF5: Öğretmen desteği sokratik ipucu kartları ile sistematikleştirilebilir: Öğretmen doğrudan
çözüm vermek yerine, hazır soru kartlarıyla yönlendirebilir (ör. “Bu değişim tanım kümesini nasıl
etkiler?”, “Grafikte hangi parça değişmedi?”, “Bunu cebirsel olarak nasıl doğrularsın?”). Ayrıca
hızlı ilerleyen öğrenciler için ek görev istasyonu hazırlanabilir: daha zor dönüşüm bileşimi, ters
dönüşüm bulma veya birden fazla çözüm yolu üretme gibi. Böylece öğretmen desteği, farklı
hızlarda ilerlemeyi verimli yönetir.

BİRLEŞTİRİLMİŞ FARKLILAŞTIRMA ETKİNLİKLERİ 165