Page 164 - Birleştirilmiş Farklılaştırma Etkinlikleri

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ BİRLEŞTİRİLMİŞ FARKLILAŞTIRMA ETKİNLİKLERİ
MATEMATİK
10. SINIF

DSF3: Öğretmen ders sonundaki özetleme aşamasında infografikler kullanabilir veya dijital
matematik yazılımı kullanarak bu ilişkileri animasyonlarla göstererek yapılan özetlemeyi
destekleyebilir.
ZSF6: Genelleme soruları kural türetme biçiminde genişletilebilir: Öğrenciler bir dönüşüm için
genel formu çıkarabilir (ör. f(x) † f(x-a) gibi) ve ardından bu formun tanım/görüntü, asimptot
ve simetriye etkisini tablo hâlinde özetleyebilir. Ayrıca parametre ailesi çalışması yapılabilir: a,
b, c parametreleri değiştikçe grafikte hangi nitel özellikler değişiyor/değişmiyor? Öğrenciler bu
değişmezleri listeleyip kısa gerekçe yazar.
ZSF7: Modelleme tasarım görevine dönüştürülebilir: Öğrencilerden bir senaryo seçmeleri
istenebilir (ör. Hız-zaman grafiği, maliyet-üretim grafiği, sinyal zayıflaması, ters orantı
davranışı). Seçilen senaryoda f(x) = 1/x türü davranışın neden ortaya çıktığı açıklanır, sonra
dönüşümlerle senaryo değiştirilir (ör. başlangıç koşulu değişimi, ölçekleme, kaydırma) ve her
değişimin gerçek anlamı yazılır. Böylece her dönüşüm, “Grafikte oldu.” değil “Gerçekte neyi
temsil ediyor?” sorusuna bağlanır.

DÜF1: Tic Tac Toe üzerinde yer alan sorular farklı düzeylerde yapılandırılabilir. Örneğin Görevler;
grafik çizimi, cebirsel analiz, sözel açıklama, gerçek yaşam durumu oluşturma gibi farklı ifade
yollarını ve düşünme düzeylerini kapsayacak şekilde yapılandırılabilir. Örneğin, f(x) = 1/x referans
fonksiyonunun temel niteliklerini inceleyen görevler daha temel düzeydeyken, grafiğe yapılan
dönüşümlerle yeni fonksiyonların oluşturulmasını isteyen görevler daha ileri düzeyde olabilir. Ayrıca
materyal üzerinde talep edilen görevler eklenerek; Grafik çizimi, cebirsel analiz, sözel açıklama,
gerçek yaşam durumu oluşturma vb. böylece öğrenciler farklı içerik biçimlerinden seçim yapabilir.
ZÜF1: Süreç değerlendirme kontrol noktaları ile güçlendirilebilir: Öğrencilerden her görev bitiminde
30 saniyelik kontrol ifadesi yazmaları istenebilir: “Bugün şu noktada eminim…; şu noktada kontrol
yaptım…; şu noktada soru işaretim var…”. Öğretmen dolaşırken bu kısa kayıtları görerek anında
doğru müdahale yapabilir. Ayrıca öğretmen, hızlı ilerleyenlere kanıt derinleştirme isteyebilir;
tıkananlara ise ipucu ile yön verip bağımsız düşünmeyi sürdürebilir.
ZÜF2: Paylaşım “galeri yürüyüşü + savunma” formatına çevrilebilir: Öğrenciler ürünlerini sınıfın
farklı noktalarına asar; diğerleri post-it ile “güçlü yön / soru / geliştirme” geri bildirimi bırakır. Sonra
Ürün ürün sahibi kısa bir savunma yapar: “Neden bu temsil? Neden bu gerekçe?” Bu format, sunumu
pasif dinleme olmaktan çıkarır; değerlendirme ve gerekçe kalitesi yükselir.
ZÜF3: Performans değerlendirme “puan + gerekçe” şeklinde yapılabilir: Öğretmen (ve/veya akran
jüri) üç ölçüte göre hızlı puan verebilir: (1) doğruluk, (2) gerekçelendirme, (3) temsil uyumu. Her
puana 1 cümle gerekçe eklenir. Bu sayede öğrenci “Neden böyle puan aldım?” sorusunun cevabını
net olarak görür ve tekrar denemede ürünü geliştirebilir.
DÜF2: Ürünler bireysel ya da ikili olarak üretilebilir. Sunum aşamasında bazı öğrenciler sözlü
açıklama yaparken bazıları sadece görsel sunumla katkı sağlar. Öğrencilerin ürünleri kendi
tercihlerine göre biçimlenir.
ZÜF4: Öz değerlendirme “hata günlüğü + hedef belirleme” ile derinleştirilebilir: Öğrenciler formda
“en sık yaptığım hata”, “bu hatayı nasıl fark ettim”, “bir sonraki derste deneyeceğim kontrol yöntemi”
başlıklarını doldurabilir. Ayrıca iki parçalı hedef konabilir: “Hız hedefi” (zaman yönetimi) ve “kalite
hedefi” (gerekçe/kanıt/temsil). Böylece öz değerlendirme sadece duygu bildirimi değil, sonraki
öğrenmeye yön veren bir plan hâline gelir.

166 BİRLEŞTİRİLMİŞ FARKLILAŞTIRMA ETKİNLİKLERİ