Page 27 - Birleştirilmiş Farklılaştırma Etkinlikleri

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ BİRLEŞTİRİLMİŞ FARKLILAŞTIRMA ETKİNLİKLERİ
BİYOLOJİ
10. SINIF

ZIF3: Ayrım kriterleri “karar ağacı (decision tree)” ile somutlaştırılabilir. Öğrencilerden “Bu nes-
ne atık mı çöp mü?” sorusunu yanıtlayan 5-7 adımlık bir karar ağacı tasarlamaları istenebilir
(ör. “Temiz mi?”, “Ayrıştırılabilir mi?”, “Yerel geri dönüşüm altyapısında karşılığı var mı?”, “Biyo-
lojik olarak parçalanabilir mi?”, “Tehlikeli atık mı?”). Sonra sınıfa getirilen materyaller bu karar
ağacıyla tek tek test edilebilir. Bu yaklaşım, ölçütleri “ezber bilgi” olmaktan çıkarıp uygulanabilir
sınıflama mekanizmasına dönüştürür ayrıca farklı karar ağaçları karşılaştırılarak hangi ağacın
daha tutarlı çalıştığı tartışılabilir.
ZIF4: Strateji hedefleriyle eşleştirme “mikro-rapor + gösterge tasarımı”na dönüştürülebilir. Öğ-
renciler ulusal hedeflerden birini seçip bunu sınıf/okul ölçeğinde ölçülebilir bir göstergeye çevi-
rebilir (ör. “aylık geri dönüştürülebilir atık miktarı”, “yanlış ayrıştırma oranı”, “kompost miktarı”).
Ardından iki haftalık mini veri toplama planı yazabilir. Hangi veri nasıl toplanacak, hata kay-
nakları neler, nasıl kontrol edilecek? Son ürün olarak da “bulgu-yorum-öneri” formatında kısa
bir politika notu hazırlanabilir. Böylece strateji okuması pasif bilgi olmaktan çıkar; ölçüt, veri ve
öneri üretimine bağlanır.
DIF3: Deney dijital ortamda yapılabilir. Deneyle ilgili video izletilebilir.
ZIF5: Plan paylaşımı “hipotez–değişken–ölçüt” çerçevesine genişletilebilir. Öğrencilerden de-
ney başlamadan önce en az iki hipotez üretmeleri istenebilir (ör. farklı atık türlerinin toprak/bitki
Içerik gelişimine etkisi). Her hipotez için bağımsız-bağımlı-kontrol değişkenleri netleştirilir ve ölçüm
yöntemi belirlenir (ölçüm sıklığı, ölçüm aracı, kayıt biçimi). Ayrıca “risk planı” eklenebilir: Konta-
minasyon, ölçüm hatası, sulama farkı gibi riskler ve alınacak önlemler. Bu, dört haftalık süreci
daha bilimsel ve izlenebilir hâle getirir.
DIF4: Konuyla ilgili videolar izletilebilir, konu sesli betimlemelerle desteklenebilir, yazılı metin
biçimde öğrencilere verilebilir.
ZIF6: Standart koşullar “kalibrasyon günü + kontrol listesi” ile pekiştirilebilir. Deney başlamadan
önce bir “kalibrasyon oturumu” yapılabilir. Tüm gruplar sulama miktarını aynı ölçü kabıyla be-
lirler, ışık/nem koşullarını ortak bir kontrol listesiyle kayıt altına alır. Haftalık olarak da “sapma
kontrolü” yapılabilir. Herhangi bir grupta koşullar değiştiyse (ör. farklı güneş alan yer) bunun veri
yorumuna etkisi tartışılır ve gerekirse düzeltme yapılır. Bu yaklaşım, kontrol değişkeni mantığını
yalnız söylemde değil uygulamada da görünür kılar.
ZIF7: Veri kaydı “zaman serisi grafikleri + yorum protokolü” ile ileri taşınabilir. Öğrenciler haftalık
veriyi sadece tabloya değil çizgi grafik/çubuk grafik gibi görselleştirmelere de aktarabilir. Her
hafta verinin yanına kısa bir “yorum protokolü” ekleyebilirler: (1) gözlenen değişim, (2) olası
neden, (3) belirsizlik/hata kaynağı, (4) bir sonraki hafta için kontrol önerisi. Ayrıca veri setinden
basit göstergeler üretilebilir (ortalama değişim, artış hızı, en yüksek/en düşük değer) ve gruplar
arası karşılaştırma yapılabilir. Bu, gözlemden çıkarıma giden yolu güçlendirir.

ZSF1: Giriş “mini senaryo + seçim ikilemi” biçiminde kurgulanabilir. Sınıfa kısa bir durum senar-
yosu sunulabilir (ör. atık yönetimi için bütçesi sınırlı olan bir belediyeye geri dönüşüme yatırım
yapmak ile dışarıdan ham madde almak arasında seçim yapmak zorunda kalabilir). Öğrenciler-
den iki seçenek için artı-eksi listesi yapmaları ve “Hangi veriyle karar veririz?” sorusuna cevap
aramaları istenebilir. Böylece merak sadece şaşırtıcı bir başlıkla değil karar verme ve veri ihti-
Süreç yacı doğuran bir problemle harekete geçirilir.
DSF1: Öğrencilerin bu rapor dışında farklı bilimsel kaynaklardan da araştırma yaparak veri
toplamalarına fırsat verilir.
DSF2: İlgili ifadeler yazılı metin şeklinde tahtaya yazılarak, dijital ortamda yansıtılarak, Braille
alfabesiyle kabartma yazılar oluşturulabilir.

BİRLEŞTİRİLMİŞ FARKLILAŞTIRMA ETKİNLİKLERİ 29