Page 114 - Biyoloji Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
BİYOLOJİ
9. SINIF

Deneysel Uygulama: Öğrenciler tasarladıkları deneyleri uygularken, katalaz enziminin
(karaciğer veya patates kaynaklı) hidrojen peroksiti su ve oksijene ayırma reaksiyonunu
gözlemler (SFKÖ1, IFÇ1). Farklı sıcaklık koşullarında (soğuk, oda sıcaklığı, sıcak) veya
farklı pH değerlerinde enzim aktivitesini ölçerek niceliksel veriler toplar (SFARŞ3, SFKÖ2).
Gaz oluşum hızı, köpük miktarı gibi gözlemlenebilir göstergeler üzerinden enzim aktivitesini
karşılaştırır (SFAY2).
Analiz ve Yorumlama: Deney sonuçları, bilimsel açıklamalarla desteklenir. Öğrenciler,
sıcaklığın kinetik enerji üzerindeki etkisini, optimum sıcaklık kavramını ve yüksek sıcak-
lıklarda denatürasyonun neden gerçekleştiğini moleküler düzeyde anlar (IFS1, IFS2). pH
değişimlerinin aktif bölge yapısını nasıl etkilediği ve her enzimin farklı optimum pH değerine
sahip olduğu kavramları işlenir (IFK1). Aktivasyon enerjisi kavramı ile enzimlerin katalitik
işlevleri ilişkilendirilir (IFO1, IFO2).
Günlük Yaşamla Bağlantılar: Öğrenciler, elde ettikleri bulguları gerçek yaşam durumla-
rıyla ilişkilendirir: mide enzimlerinin asidik ortamda çalışması, yoğurt mayalanması için ide-
al sıcaklık, enzimli deterjanların ılık suda daha etkili olması, gıda saklama koşulları, lens
temizleyici kullanım talimatları gibi örneklerle bilimsel bilgiyi günlük yaşama transfer eder
(ÜFGHP2, ÜFGHP3, ÜFD1, ÜFD2).

Farklılaştırma ve Zenginleştirme: Etkinlik, farklı öğrenme ihtiyaçlarına göre zenginleşti-
rilmiştir. İleri düzey öğrenciler için Thomas Cech ve Sidney Altman’ın Nobel ödüllü ribozim
çalışmaları ve “RNA Dünyası” hipotezi sunum görevi verilir (IFSK1, IFSK2, ÜFSÜ3). LabX-
change platformundaki dijital simülasyonlar ile alternatif öğrenme yolları sunulur (FÖOD-T1,
Etkinlik Açıklaması
ÜFÜÇ3). Farklı enzim kaynakları (patates, havuç) ve enzim inhibitörleri ile ek deneyler yap-
ma fırsatı sağlanır (SFAU2, IFÇ2).
Değerlendirme: Süreç değerlendirmesi olarak deney tasarımı ve grup çalışması perfor-
mansı izlenir (ÜFÜD1). Ürün değerlendirmesi olarak deney raporu hazırlanır (ÜFÜD1, ÜF-
GAK2). Açık uçlu sorularla (“Lens temizleyicinin yanlış kullanımı enzimlerin hangi özelliğiyle
açıklanır?”) kavramsal anlama ölçülür (SFÜDD3). Bilimsel sunum becerileri ve akran değer-
lendirmesi de sürecin bir parçasıdır (ÜFGAK1, SFGE3).
Yöntem ve Teknik: Etkinlikte kullanılan başlıca öğretim yöntem ve teknikleri şunlardır:
• Senaryo tabanlı öğrenme: Gerçek yaşam durumları üzerinden problem oluşturma
(ÜFGHP1)
• Araştırma-sorgulama: Öğrencilerin bilimsel süreç becerilerini aktif kullanması
(SFARŞ1, SFKÖ1)
• Işbirlikli öğrenme: Küçük grup çalışmaları ve akran etkileşimi (SFGE1, SFGE2)
• Probleme dayalı öğrenme: Günlük yaşam problemlerinden hareketle bilimsel bilgi
inşa etme (ÜFGHP1)
• Keşfederek öğrenme: Deneysel gözlem ve keşif yoluyla öğrenme (SFKÖ1, SFKÖ2)
• Soru-cevap tekniği: Sokratik sorgulama ile düşünmeyi teşvik etme (FÖOD-ÖMO2)
• Beyin fırtınası: Deney tasarım sürecinde yaratıcı düşünmeyi destekleme (ÜFSÜ1)
• Gösterip yaptırma: Deney uygulamasında model olma ve rehberlik etme (FÖOD-ÖMO1)

116 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ