Page 115 - Biyoloji Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
BİYOLOJİ
9. SINIF

1. DERS SAATI: GIRIŞ VE DENEY TASARIMI
A. Derse Giriş ve Senaryo Sunumu
Öğrencilere “Bugün sizlerle Enzimatik Temizleyiciler ve Enzim Aktivitesi ile lens suyunda
bulunan enzimlerin atık kirlerini temizlemesini öğreneceğiz. Birlikte aşağıdaki senaryoyu
inceleyip çalışmamıza geçelim.” denir (ÜFGHP1).

SENARYO: Enzimatik Temizleyiciler ve Enzim Aktivitesi
Bir çocuk olarak gözlük kullanıyor ve umutsuzca lens istiyordum. Sonunda lensler için
ailemden izin aldığımda anlaşmamızın bir kısmına göre onlara çok özenli davranmak
zorundaydım ki bu da onları her gün temizlemem, steril solüsyonda saklamam ve haftada
bir enzimatik temizleyiciden birkaç damla koymam gerektiği anlamına geliyordu.Enzimatik
temizleyicinin tam olarak ne anlama geldiğini bilmiyordum. Ancak temizleyiciyi eklediğimi
unutup lensleri yıkamadan taktığımda, gözlerimde geçici bir yanma hissi oluştuğunu
deneyimledim. Daha sonra “enzimatik” ifadesinin, temizleyicinin içinde bir veya birden
fazla enzim, yani belirli kimyasal tepkimeleri katalizleyen proteinler bulunduğunu belirttiğini
öğrendim. Burada bahsi geçen tepkime, bir haftalık kullanımından sonra lenslerimde biriken
çapaklarımın parçalanmasını sağlayan tepkimeymiş (Gözlerimin acımasına sebep olan şey,
muhtemelen enzimlerin, o anda gözümde olan çapakları da parçalamaya çalışmasıydı.)
(ÜFGHP1, IFÇ2).

B. Senaryo Üzerinde Tartışma ve Kavramsal Yapı Oluşturma
Uygulama Aşamaları Hikâyenin sonunda şu sorular yöneltilir (SFÜDD1, FÖOD-ÖMO2):
• “Sizce gözler neden yanmış olabilir?”
• “Enzimatik temizleyici ne işe yarıyor olabilir?”
• “Enzimler sadece vücutta mı çalışır?”

Öğrencilerin ön bilgilerini harekete geçirmek için günlük hayatta bulunan enzim örneklerini
öğrencilerden tahmin etmesi istenir ve gelen tahminlerden sonra aşağıdaki örnekler payla-
şılır (SFKÖ3, IFÇ2):
• Sindirim
• Yoğurt mayalanması
• Lens temizleyiciler
Senaryo üzerinden aşağıdaki kavramlar açıklanarak kavramsal yapı oluşturulur (IFS1):
• Enzim: Belirli kimyasal tepkimeleri hızlandıran protein yapılı katalizörler.
• Enzimatik temizleyici: Lens üzerinde biriken protein ve çapakları parçalayan enzimler
içerir.
• Gözlerin yanma nedeni: Enzimlerin, lens yerine doğrudan göz yüzeyindeki proteinlere
etki etmesi.
Bu noktada “Enzimler canlı hücrelerde çalıştığı gibi, laboratuvarlarda ve günlük yaşam
ürünlerinde de kullanılabilir.” diyerek enzimlerin günlük yaşam ürünlerinde de kullanılabile-
ceğine vurgu yapılır (IFÇ2, ÜFD1).

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 117