Page 133 - Biyoloji Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
BİYOLOJİ
9. SINIF

Bu zenginleştirme etkinliği, Farklılaştırılmış İstasyon Tekniği, Laboratuvar Gözlemi ve Bilim-
sel Argümantasyon yöntemlerini birleştirerek tasarlanmıştır.
Farklılaştırılmış Istasyon Tekniği: Öğrenciler hazır bulunuşluk düzeylerine göre üç farklı
istasyona (Temel-Orta-İleri) yerleştirilir. Her istasyon, aynı kazanımı farklı karmaşıklık sevi-
yelerinde ele alır.
Laboratuvar Gözlemi: Öğrenciler kitaptan öğrenmek yerine mikroskop başında kendi ka-
Etkinlik Açıklaması nıtlarını toplar. Bu yaklaşım, “kanıta dayalı öğrenme” prensibini güçlendirir. Öğrencilere kul-
lanmaları için Laboratuvar Gözlem Föyleri (EK 1) istasyon sayısı kadar çoğaltılarak verilir.
Bilimsel Argümantasyon: “Hücre Mahkemesi” oturumunda öğrenciler topladıkları kanıtları
savunur, karşı argümanları çürütür ve bilimsel tartışma becerilerini geliştirir.
Etkinlik şu iki ana bölümden oluşur:
1. DERS: Mikroskobik Kanıtlar ve Keşif (İstasyon çalışmaları)
2. DERS: Argümantasyon Oturumu ve Sentez (Hücre Mahkemesi)
1. DERS : MIKROSKOBIK KANITLAR VE KEŞIF
A. Giriş-Kaos mu, Düzen mi?
Öğretmen sınıfa iki şeffaf kutu getirir.
• Kutu A (Prokaryot Temsili): İçinde dağınık hâlde duran kablolar, piller ve not kâğıtları
(zarsız, dağınık materyal) bulunur.
• Kutu B (Ökaryot Temsili): A kutusuyla aynı malzemelerden oluşur ancak piller bir
kutuda, kablolar ayrı bir poşette, kâğıtlar bir dosyada düzenli şekildedir (Zarlı hücresel
yapılar, çekirdek) (IFS1).

Öğretmen sorusu: “Her iki kutuda da ‘enerji’ ve ‘bilgi’ var. Ancak biri ‘Basit’, diğeri ‘Organize
yapılı’. Sizce hangisi hayatta kalma konusunda daha hızlı tepki verir? Biyoloji dünyasında
bu kutuların karşılığı nedir?” (IFO1, IFO2).
Öğrenci cevaplarından sonra hedefler açıklanır: “Bugün sadece şemalara bakmayacağız,
mikroskobun başına geçip bu iki dünyayı görerek ispatlayacağız.” (SFKÖ1).
B. Farklılaştırılmış Laboratuvar Istasyonları
Hücre ve Hücrenin Alt Birimleri Seviye Belirleme Anahtarı (EK 2) kullanarak öğrencilerin
hazır bulunuşluk düzeylerini belirler ve elde ettiği sonuçlara göre 3 istasyona ayrılır.
Uygulama Aşamaları
Her grup kendi seviyesine uygun bir “Bilimsel İddia”yı çürütmek veya doğrulamak için
çalışma yapar (SFSÖ1).

ISTASYON 1 (Temel Seviye): Görsel Kaşifler (FÖOD-OTÖ1)
Odak: Prokaryot ve ökaryot ayrımının somutlaştırılması (IFS1)
Materyal: Mikroskop, yoğurt suyu preparatı (Bakteri), soğan zarı preparatı (Bitki Hücresi)
Bilimsel Iddia Test Edilecek: Tüm hücrelerin bir yönetim merkezi (çekirdeği) vardır.
Deneysel Çalışma
• Numune 1: yoğurt suyu (Metilen mavisi ile boyanmış Bakteri-Prokaryot)
• Numune 2: soğan zarı (Lugol ile boyanmış-Ökaryot)
Görev (SFKÖ1, SFARŞ1): İki numuneyi mikroskopta incele, hangisinde belirgin bir “nokta”
(çekirdek) görüyorsun, hangisinde görmüyorsun? “Mikroskop Gözlem Verileri” Çıkış Kartı
(EK 3) formuna yapılan gözlemin çizimin yap ve farkı belirten bir cümle yaz (ÜFSÜ1). “Tüm
hücrelerin belirgin bir yönetim merkezi (çekirdeği) vardır” iddiasını test et (SFAY1).
Derinleştirme Sorusu: Gördüğün bakteride çekirdek yok ise, bu canlı yaşamayı nasıl
başarıyor olabilir (SFÜDD1, SFAU1)?

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 135