Page 134 - Biyoloji Zenginleştirilmiş Öğretim Programı 9

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
BİYOLOJİ
9. SINIF

Deney sonunda gruba Genç Bilim İnsanı Gözlemi Öz Değerlendirme Formu (EK 4) dağıtı-
larak ilgili kısımların doldurulması sağlanır.

ISTASYON 2 (Orta Seviye): Fonksiyonel Dedektifler (FÖOD-ÖMO1)
Odak: Hücresel yapı hareketliliği ve hücrenin dinamik yapısı (IFK1)
Materyal: ışık mikroskobu, Elodea bitkisi yaprağı (Canlı preparat)
Bilimsel Iddia Test Edilecek: Hücre içi durağandır, hücresel yapılar yer değiştirmez.
Deneysel Çalışma
• Numune: Elodea bitkisi yaprağı (Canlı preparat)
• İşlem: Işık altında bekletilmiş yaprağı mikroskopta incele, kloroplastların hücre duvarı
kenarında aktığını (Sikloz) gözlemle (SFKÖ2).
Görev (SFAY1, SFARŞ1): Hücre içi durağandır, hücresel yapılar yer değiştirmez. iddiasını
test et. Mikroskopta kloroplastların hücre duvarı kenarında nasıl aktığını izle.
Derinleştirme Sorusu: “Hücre içindeki bu hareketin enerji maliyeti nedir ve hücreye
ne kazandırır? Eğer zarlı yollar (ER) olmasaydı bu trafik nasıl işlerdi?” (SFÜDD1, IFK1,
ÜFGHP2).
Çıktı: “Kloroplastlar neden hareket ediyor olabilir?” sorusuna enerji ve madde iletimi üze-
rinden bir hipotez kurulur (SFAU1, ÜFSÜ2). Mikroskop Gözlem Verileri Çıkış Kartı (EK 2)
formunun ilgili kısımları doldurulur (SFSÖ2 ÜFÜD1).
Öğrenme sürecindeki becerileri ölçmek amacıyla “Keşif Günlüğü” Öz Değerlendirme Formu
(EK 5) kullanılır.

Uygulama Aşamaları
ISTASYON 3 (İleri Seviye): Hücre Arkeologları (FÖOD-T1)
Odak: Hücresel yapıların kökeni ve Endosimbiyoz Teorisi (IFS2, IFÇ1)
Materyal: elektron mikroskobu görüntüleri (Mitokondriyal DNA, Kloroplast DNA’sı, Bakteri
DNA’sının halkasal yapısı ve ribozom boyutları), ışık mikroskobu, siyanobakteri örneği
Bilimsel Iddia Test Edilecek: Mitokondri ve Kloroplast, hücrenin diğer hücresel yapıların-
dan farklı davranır ve kendi DNA ve ribozomları vardır.”

Deneysel/Veri Çalışması (SFARŞ2)
• Materyal: “Mitokondriyal DNA”, “Kloroplast DNA’sı” ve ribozomlarının boyutları, “Bakteri
DNA’sının” halkasal yapısını ve ribozom boyutlarını karşılaştıran elektron mikroskobu
görüntüleri ve bilimsel verileri

• Gözlem: Mikroskopta Siyanobakteri görselleri ile bitki kloroplastı kıyaslanır.
Mikroskop Gözlem Verileri Çıkış Kartı (EK 3) formunun ilgili kısımları doldurulur.
Veri Analizi
• DNA Şekli: Çekirdek DNA’sı (doğrusal) ile Mitokondri DNA’sının (halkasal) farkı (IFS2)
• Bölünme Şekli: Mitokondrinin hücreden bağımsız olarak bakteriler gibi “ikiye bölünerek”
çoğaldığı bilgisi
• Ribozom Boyutu: Mitokondri ribozomlarının (70S), ökaryotik sitoplazmadaki
ribozomlardan (80S) küçük ama bakterilerle aynı boyutta olduğu bilgisi
Kanıt 1: Mitokondri DNA’sı neden bakteriler gibi halkasaldır?
Kanıt 2: Mitokondri neden hücreden bağımsız bölünebilir?

136 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ