Page 18 - Farklılaştırılmış Öğretim Zenginleştirme

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI

FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM: ZENGİNLEŞTİRME

BÖLÜM 4

ZENGİNLEŞTİRMENİN TASARIMI

Zenginleştirme çoğu zaman “derste o an aklımıza gelen ekstra etkinlikler” gibi algılansa da etkili zenginleştirme için asıl
kararlar ders planlama aşamasında verilir. Farklılaştırılmış öğretimin sürdürülebilir olması, öğretmenin
• öğrenme hedeflerini ünite düzeyinde netleştirmesine,
• bu hedeflere uygun kanıt ve değerlendirmeleri (ürünleri) önceden tasarlamasına,
• ardından, sınıfındaki öğrenci çeşitliliğini dikkate alarak içerik, süreç ve ürün için destekleme ve zenginleştirme yollarını
planlamasına bağlıdır (Tomlinson & McTighe, 2006; Wiggins & McTighe, 2005).

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) farklılaştırmada öğretmenin ünite planlarken
1. çıktıları ve büyük fikirleri anlamasını,
2. öğrenme kanıtlarını (performans görevleri dâhil) tasarlamasını,
3. ardından farklılaştırma kararlarını (zenginleştirme/destekleme) bu çerçeveye yerleştirmesini öneren kademeli bir yak-
laşım sunmaktadır.
Farklılaştırma öğretmenin “müfredatı yetiştirmek” yerine, “öğrencilerin neyi ne kadar anlayarak ve nasıl kullanarak öğrene-
ceği” sorusuna odaklanmasına yardım eder. Bu vurgu, zenginleştirmenin de temel hedefi olan aktarım (transfer) ve derin
anlama ile örtüşmektedir (Wiggins & McTighe, 2005; Tomlinson & McTighe, 2006).

İÇERİK ZENGİNLEŞTİRME TASARIMLARI

Içerik zenginleştirme; öğrencilerin daha karmaşık, daha soyut ve daha disipline özgü bilgi ve kavramlarla çalışmasını sağ-
lar. Maker (1982) ve Kaplan’ın (2009) modelleri, zenginleştirilmiş içerik için birkaç temel ilke önerir:

Büyük fikirlere ve kavramlara odaklanma:
Bilgi listeleri yerine disiplinin temel kavram ve genellemelerine odaklanmak, konuyu bu kavramlar etrafında
yapılandırmak (örneğin “değişim”, “sistem”, “adalet”, “kanıt” vb.).

Derinlik ve karmaşıklık artırma:
Kaplan’ın “derinlik ve karmaşıklık” çerçevesindeki ipuçlarını kullanmak: disiplinin dili, kanıt türleri, bakış
açıları, sebep–sonuç, örüntüler, etik boyutlar gibi alt başlıklar (Kaplan, 2009).

Disiplinler arası bağlantılar kurma:
Konuyu başka derslerle ilişkilendirmek; örneğin sürdürülebilir şehirler temasını fen, coğrafya, matematik ve
vatandaşlık öğrenme çıktılarıyla birleştirmek (Maker & Nielson, 1996; Reis, 2021).

Müfredat sıkıştırma ve katlı içerik:
Hedef kazanımları hızlı ve doğru biçimde gösteren öğrenciler için müfredat sıkıştırma (curriculum compa-
cting) uygulanarak, tekrar çalışmalar yerine derinleştirici görevler planlanır (Reis, 2021).

20