Page 22 - Farklılaştırılmış Öğretim Zenginleştirme

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI
FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM: ZENGİNLEŞTİRME

• Kurallar (rules)
Doğal yasalar, toplumsal normlar, kurallar ve ilkeler.
• Etik (ethics)
Değer çatışmaları, adalet-adaletsizlik, hak ve sorumluluklar.
• Cevaplanmamış sorular (unanswered questions)
Bilgi boşlukları, çelişkiler, henüz çözümlenmemiş meseleler.
• Büyük fikirler (big ideas)
Konuyu anlamlandırmaya yardım eden genellemeler ve teoriler.
• Zaman içinde değişim (over time)
Geçmiş-bugün-gelecek perspektifinde süreklilik ve değişimin izlenmesi.

Örnek – 8. sınıf Fen: “Küresel ısınma” başlığı
• Disiplin dili: Sera etkisi, fosil yakıt, yenilenebilir enerji, karbondioksit emisyonu.
• Patterns: Son 50 yıldaki sıcaklık artışı grafiğindeki örüntüler.
• Trends: Kentleşme ve enerji tüketimindeki yükseliş eğilimleri.

• Ethics: Sanayileşmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki sorumluluk paylaşımı.
• Unanswered questions: Iklim modellerinin belirsizlikleri, geleceğe dönük senaryolar.
• Over time: Sanayi Devrimi’nden günümüze enerji politikalarının değişimi.
• Büyük fikirler (big ideas): Öğrencilerin küresel ısınmayı yalnızca “sıcaklığın artması” olarak değil atmosfer,
okyanus, biyosfer ve insan etkinliklerinin etkileşimiyle işleyen küresel bir sistem olarak kavramsallaştırması
• Cevaplanmamış sorular (unanswered questions): IPCC raporları ve iklim bilimcilerin küresel ısınmaya ilişkin
bilimsel kanıt üretme süreçlerinin incelenmesi

• Sera gazları, enerji üretimi, sanayi, ulaşım, arazi kullanımı ve geri besleme mekanizmalarının birlikte ele alın-
ması

Bu tür bir yapı; içerik zenginleştirmeyi yüzeysel bilgi aktarımından çıkarıp öğrenciyi veri analizi, yorumlama, etik tartışma
ve gelecek öngörüsü yapma düzeyine taşır.

KARMAŞIKLIK BOYUTLARI VE İÇERİK İMPERATİFLERİ

Karmaşıklık, Kaplan’da özellikle şu boyutlarda somutlaşır (Kaplan, 2013; Taylor, 2016):
• Bakış açıları (multiple perspectives)
Olay veya olgulara farklı grupların, bireylerin, disiplinlerin bakış açılarından yaklaşmak.
• Disiplinler arası bağlantılar (across disciplines)
Aynı içeriğin farklı derslerle ilişkisini kurmak.
• Içerik imperatifleri (content imperatives)
• Origin (köken): “Bu sürecin/olgunun başlangıç noktası neydi?”

• Contribution (katkı/sonuç): “Hangi olay veya kişiler bugünkü duruma katkı yaptı?”
• Convergence (kavuşma/kesişim): “Hangi noktada kritik bir kırılma yaşandı?”
• Parallel (paralellik): “Tarihte veya başka alanlarda benzer örnekler var mı?”
• Paradox (paradoks): “Görünenle sonuç arasındaki çelişkiler neler?”

24