Page 75 - Felsefe Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
FELSEFE
10. SINIF

• Ontoloji: Varlığı "var olması bakımından" inceler. (Örn: Masa, Atom).
• Metafizik: Varlığın ardındaki ilkeleri, nedenleri ve fiziksel olmayan boyutları inceler.
(Örn: Tanrı, Ruh, Özgür İrade).

• Gerçek Varlık: Zaman ve mekânda yer kaplayan (Elma, Taş).
• Düşünsel (İdeal) Varlık: Sadece zihinde var olan (Sayılar, Kaf Dağı).
• Kritik Ayrım Notu: Öğrenciler ontoloji ve metafiziği karıştırabilir. Şu metaforu kullanın:
Ontoloji, bir binanın malzemesiyle (tuğla, beton) ve yapısıyla ilgilenir. Metafizik ise "Bu
bina neden yapıldı?", "Mimarın amacı ne?" gibi görünmeyen nedenlerle ilgilenir.
2. "Kendi Cümlelerimle" Etkinliği: (SFKÖ1, SFARŞ1)
• Öğretmen, üzerinde ontoloji ve metafizik yazan boş kutucukların olduğu bir çalışma
kâğıdı (grafik düzenleyici) dağıtır.
• Yönerge: "Az önce konuştuklarımızı kitap cümlesiyle değil, kendi cümlelerinizle
tanımlayın. Bir arkadaşınıza anlatır gibi yazın (FÖOD-T1).
3. Ara Özet:
• Öğretmen birkaç öğrenciden tanımlarını okumasını ister. Yanlış anlaşılmalar varsa
(Örneğin: "Metafizik sadece hayaletleri inceler" gibi) hemen düzeltmez, "İkinci ders(veya
biraz sonra) bunu netleştireceğiz" diyerek merak unsurunu korur.
• III. ILIŞKILENDIRME VE DISIPLINLER ARASI ANALIZ

1. Venn Diyagramı Çalışması:
• Öğretmen, iki kesişen daireden oluşan boş venn diyagramı şablonunu dağıtır (veya
defterlerine çizdirir (IFO1, IFÇ1, SFSÖ1, SFÜDD1).
• Sol Daire: Ontoloji (Bilimlerin Alanı - Gerçek Varlık)

• Sağ Daire: Metafizik (İnanç/Değer Alanı - Düşünsel Varlık)
• Kesişim: Varlık Felsefesi (Her ikisi de "Varlık nedir?" sorusunu sorar).
• Görev (Disiplinler Arası Entegrasyon):
• "Fizik, Kimya, Biyoloji derslerinden öğrendiğiniz kavramları (Atom, Enerji, DNA)
Sol Daireye yerleştirin."
• "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinden kavramları (Ruh, Melek, Sevap) Sağ
Daireye yerleştirin."

• "Matematiksel kavramları (Üçgen, Pi sayısı) nereye koyarsınız? (İpucu: Düşünsel
varlıktır ama metafizik midir? Tartışın)." (FÖOD-T2)
• Öğretmen İçin İpucu: Öğrenciler fizik ve ontoloji ilişkisini kurarken zorlanabilir. Onlara şu
ipucunu verin: "Fizik, varlığın nasıl işlediğini (yasaları) bulur; ontoloji ise varlığın ne olduğunu
sorgular. Fizik 'Atom vardır.' der geçer, ontoloji 'Var olmak ne demektir?' diye sorar."
2. Sözlü Çıkarım ve Tartışma: (SFGE1, SFAY1)
• Öğretmen rastgele söz hakkı vererek şu soruyu yöneltir:

• "Varlık felsefesi açısından ontoloji ve metafizik ilişkisine dair en temel çıkarımınız
nedir?"
• Sınıf Yönetimi Önerisi: Öğrencilere "venn diyagramlarını kapatın" demeyin. Aksine,
"diyagramınızdaki anahtar kelimelerden güç alarak konuşun" diyerek onları destekleyin.

ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ 77