Page 31 - ZENGİNLESTİRME-ÖLÇME ARAÇLARI

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI
FARKLILAŞTIRMADA ZENGİNLEŞTİRME UYGULAMALARINA YÖNELİK ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ARAÇLARI

Örnek Bütüncül Dereceli Puanlama Anahtarı
Düzey Genel Tanım

Görev eksiksiz ve yaratıcı biçimde tamamlanmıştır. Problem açık biçimde tanımlanmış, öz-
gün ve uygulanabilir çözümler geliştirilmiştir. Kanıtlar güçlüdür, sunum açık ve tutarlıdır.
4 – Üstün
Öğrenci üst düzey düşünme, araştırma ve öz düzenleme becerilerini belirgin biçimde gös-
termektedir.
Görev büyük ölçüde tamamlanmıştır. Problem doğru anlaşılmış, çözüm önerileri mantıklıdır
3 – İyi ancak sınırlı özgünlük vardır. Küçük eksikler bulunabilir. Sunum anlaşılırdır. Öğrenci bekle-
nen becerileri genel olarak sergilemektedir.
Görev kısmen tamamlanmıştır. Problem tanımı veya çözüm önerileri yüzeyseldir. Kanıt kul-
2 – Geliştirilmeli lanımı zayıftır ya da bağlantılar kopuktur. Öğrenci üst düzey düşünme süreçlerini sınırlı
düzeyde göstermektedir. Ek rehberliğe ihtiyaç vardır.
Görev amaca uygun değildir ya da büyük ölçüde eksiktir. Problem net değildir, çözüm öne-
1 – Zayıf rileri yetersizdir. Sunum dağınıktır. Öğrencinin öğrenme çıktılarının çoğu gözlenememek-
tedir.

2.2.4. Portfolyo (Öğrenci Ürün Dosyası)
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) ve zenginleştirme uygulamaları kapsamında portfolyo; öğrencinin zaman için-
deki gelişimini, emeğini ve öğrenme ürünlerini sistematik biçimde belgeleyen, süreç odaklı ve biçimlendirici değerlen-
dirmeyi merkeze alan otantik bir ölçme aracıdır (Paulson et al., 1991; MEB, 2024a). Geleneksel testlerden farklı olarak
portfolyolar, öğrencinin yalnızca ne bildiğini değil nasıl öğrendiğini de görünür kılarak boylamsal öğrenme kanıtı sunar
(Andrade, 2010; Kutlu vd., 2014).
Zenginleştirilmiş sınıflarda portfolyo kullanımı, özellikle ileri düzey öğrencilerde görülen “tavan etkisini” azaltır ve öğren-
cinin özgün sentez ürünlerini sergilemesine imkân tanır (Sak, 2012). Bu yönüyle portfolyolar, TYMM’nin beceri temelli
ve öğrenci merkezli değerlendirme anlayışıyla doğrudan örtüşmektedir (MEB, 2024a).

2.2.4.1. Portfolyo Türleri
Eğitim ortamlarında portfolyolar üç temel amaçla kullanılmaktadır (Smith ve Tillema, 2003):
• Çalışma (Derleme) Portfolyosu: Sürece odaklanır; taslaklar, ilk denemeler ve geri bildirimlerle öğrencinin
öğrenme yolculuğunu gösterir.
• Vitrin Portfolyosu: Öğrencinin en iyi çalışmalarını içerir ve dönem sonu sunumlarında kullanılır.
• Değerlendirme Portfolyosu: Öğrenme çıktılarıyla uyumlu, dereceli puanlama anahtarları ile puanlanan ve
düzey belirleme amacı taşıyan dosyalardır.
Buna ek olarak elektronik portfolyolar (e-portfolyo); metin, görsel, video ve ses gibi çoklu ortam ögeleriyle öğrencinin
çalışmalarını dijital ortamda toplamasına olanak tanır. E-portfolyolar geri bildirimi hızlandırır ve TYMM’de vurgulanan
dijital okuryazarlığı destekler (Barrett, 2000; Abrami ve Barrett, 2005; Zeybek, 2019).

2.2.4.2. Zenginleştirme Bağlamında Portfolyonun İşlevi
Zenginleştirme uygulamalarında portfolyo, öğrencinin akademik ürünlerinin yanında ilgi alanlarını ve yetenek geli-
şimini de izlemeye imkân verir. Renzulli’nin “Toplam Yetenek Portfolyosu” yaklaşımına paralel biçimde öğrenciler,
araştırma raporları, projeler ve yaratıcı çalışmalarını bir profesyonel gibi yapılandırarak sunarlar (Sak, 2012). Bu
süreç öğrencinin üstbilişsel farkındalığını ve öz düzenleme becerilerini güçlendirir (Andrade, 2010).

2.2.4.3. Portfolyo Süreci: Adım Adım Uygulama
Nitelikli bir portfolyo çalışması TYMM’de şu aşamalarla yürütülür (MEB, 2024a; MEB, 2024b):

33