Page 33 - ZENGİNLESTİRME-ÖLÇME ARAÇLARI

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI
FARKLILAŞTIRMADA ZENGİNLEŞTİRME UYGULAMALARINA YÖNELİK ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ARAÇLARI

2.2.5.2. TYMM ve Zenginleştirme Bağlamında Ne Zaman Tercih Edilir?
Zenginleştirme uygulamalarında derecelendirme ölçekleri özellikle şu durumlarda avantaj sağlar:
• Süreçte Hızlı Kanıt Toplama: Araştırma, problem çözme, iş birliği gibi süreç becerileri kısa aralıklarla izlene-
bilir (MEB, 2024a).

• Biçimlendirici Değerlendirme: Öğrencinin “şu anki düzeyi” görülür ve bir sonraki öğretim hamlesi planlanır
(Wiliam, 2011).
• Öz/Akran Değerlendirmeyi Yapılandırma: Öğrenciler ölçütlere odaklanır, değerlendirme “izlenebilir” hâle ge-
lir (Andrade, 2010).
• Dereceli Puanlama Anahtarlarının Fazla Ayrıntılı Kaldığı Durumlar: Her düzey için uzun betimleme gerek-
tirmeyen, “daha pratik” değerlendirme gerekir (Brookhart, 2013).

2.2.5.3. Nitelikli Derecelendirme Ölçeği Hazırlama Adımları
1. Ölçülecek özelliği ve kapsamını netleştirin
Önce hangi beceri/özelliği izleyeceğinizi belirleyin. Zenginleştirme için sık izlenen alanlar: üst düzey düşünme,
araştırma becerileri, problem çözme, iş birliği, üstbiliş (MEB, 2024a; Wiggins ve McTighe, 2005).

2. Gözlenebilir davranış göstergelerini yazın
Genel ifadeler (“iyi çalışır”) yerine gözlenebilir göstergeler yazın (“kanıt göstererek görüşünü gerekçelendirir”,
“alternatif çözüm üretir”) (MEB, 2024a).
3. Tepki kategorilerini seçin (Sıklık ya da Yeterlik)

Ölçeğin amacına göre:
• Sıklık ölçeği: Hiçbir zaman–Nadiren–Bazen–Sık–Her zaman
• Yeterlik ölçeği: Yetersiz–Gelişiyor–Yeterli–İyi–Çok iyi Seçilen kategori, maddelerle uyumlu olmalıdır (MEB,
2024a).
4. Kategori sayısını dengeli tutun
Uygulamada en sık 4–5 kategori kullanılır. Fazla kategori (7+) ayırt etmeyi zorlaştırabilir, çok az kategori (2–3)
ise duyarlılığı düşürür (Kutlu vd., 2014).

5. Kısa yönerge ekleyin ve örnekleyin
Öğretmen/öğrenci ölçeği nasıl dolduracağını bilmezse sonuçlar “not” gibi algılanır. Bu nedenle küçük bir örnek
madde üzerinde modelleme yapın (Andrade, 2010).

6. Biçimlendirici geri bildirim döngüsüne bağlayın
Sonuçları sadece puan olarak bırakmayın. Her uygulama sonrası:
• “Güçlü yön”
• “Gelişim hedefi”

• “Bir sonraki adım” şeklinde kısa geri bildirim verin (Brookhart, 2013).
7. Tutarlılığı artırın (Güvenirlik)
Puanlayıcılar arası farklılığı azaltmak için:
• Aynı ölçekte “örnek davranış açıklaması” kullanın,
• Mümkünse kısa “kalibrasyon” yapın (örnek öğrenci davranışını birlikte puanlama) (Jonsson ve Svingby,
2007).
2.2.5.4. Sık hatalar ve iyi uygulama ipuçları
• Belirsiz Madde Yazımı: “Aktiftir” yerine “tartışmada en az bir kanıtla görüşünü destekler” gibi (MEB, 2024a).

35