Page 38 - ZENGİNLESTİRME-ÖLÇME ARAÇLARI

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI
FARKLILAŞTIRMADA ZENGİNLEŞTİRME UYGULAMALARINA YÖNELİK ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ARAÇLARI

Adım 4 - “Özellikler” bölümünü ayırt edici hâle getirin
“Özellikler”e yalnızca ayırt edici nitelikler yazdırın. Gerekirse şu kontrol sorusunu sorun:
“Bu özellik yoksa kavram yine aynı kavram olur mu?” (Bahar vd., 2022)

Adım 5 - “Örnek / örnek olmayan” ile kavramsal sınırı çizdirin
Öğrencilere en az 2 örnek ve 2 örnek olmayan yazdırın. Ardından şu soruyla gerekçelendirin:
“Bu neden örnek? Bu neden örnek değil?” Bu gerekçelendirme zenginleştirme için kritik “derinlik” kanıtıdır (İlter,
2015; MEB, 2024c).

Adım 6 - Hızlı kontrol + biçimlendirici geri bildirim
Öğretmen 3 şeye bakar:
1. Tanım doğru mu?
2. Özellikler ayırt edici mi?

3. Örnek/örnek olmayan doğru sınıflanmış mı? Sonra kısa geri bildirim verir: “Güçlü yan + geliştirme hedefi”
(Andrade ve Cizek, 2010; MEB, 2024c).
Adım 7 - Zenginleştirme uzantısı (opsiyonel)

Ustalığı yüksek öğrenciler için “transfer” uzantısı verin: “Bu kavramı farklı bir bağlamda (günlük yaşam / başka
ders) kullanarak yeni bir örnek üret.”
Bu adım, kavramı yeni duruma taşıma ve karmaşıklığı artırma amacına hizmet eder (MEB, 2024c; Wiggins ve
McTighe, 2005).
Örnek: “FEL.10.5.1. Ahlak felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme edebilme” öğrenme çık-
tısına ilişkin Frayer Modeline ait uygulama aşağıda verilmiştir.
“İlk aşamada öğrenilen evrensel ilkelerin ve yerel kuralların temelinde yatan kavramları inceleyeceğiz: “Özgürlük,
Sorumluluk, İyi, Kötü, Vicdan, Erdem.” Bakalım tanımladığınız o “Ahlak-Etik” kavramları, zorlu durumlarda nasıl ça-
lışıyor? Şimdi istasyonlara geçiyoruz." diyerek istasyon tekniğine geçer (FÖOD-OTÖ). Sınıfın üç köşesine masalar
kurulur. Her grup bir istasyonda işe başlar ve öğrencilerce belirlenen süre dolduğunda saat yönünde yer değiştirir.
Gruplar, her istasyonda bir önceki grubun bıraktığı yerden çalışmaya devam ederek sürece katkı sağlar (SFSÖ,
ÜFGHP, ÜFÜÇ).
Ortamın Tanımı ve Önemi (FÖOD-OTÖ) FÖOD-OTÖ: Sınıf düzeni, öğrencilerin istasyonlar arasında rahatça
dönebileceği ve grup içi tartışmaların diğer grupları rahatsız etmeyeceği şekilde "Adalar" (Küme) düzenine
getirilir.
Seçimde Özgürlük (SFSÖ) SFSÖ: Öğrencilere ürün oluştururken Öğrenme Menüsü sunulur; isteyen grup
podcast kaydeder (işitsel), isteyen karikatür çizer (görsel), isteyen slogan/bildiri yazar (sözel).

Gerçek Hayat Problemleri (ÜFGHP) ÜFGHP: Öğrencilerden, okuldaki davranış sorunlarına (kopya, zorbalık
vb.) çözüm getirecek felsefi temelli bir "Okul Etik Sözleşmesi" taslağı hazırlamaları istenir.
Üründe Çeşitlilik (ÜFÜÇ) ÜFÜÇ: İstasyondaki ikilemi sunarken öğrencilere "Ürün Menüsü" sunulabilir. Grup,
güçlü yönüne göre şunlardan birini seçer: Olayın "Vicdan Haritası" nı veya çizgi romanını çizmek, olayla ilgili
bir "Gazete Köşe Yazısı" veya "Savunma Dilekçesi" yazmak veya olayı mahkeme salonunda geçiyormuş gibi
3 dakikalık bir "Canlandırma/Drama" ile sunmak vb.
v

40