Page 36 - ZENGİNLESTİRME-ÖLÇME ARAÇLARI

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI
FARKLILAŞTIRMADA ZENGİNLEŞTİRME UYGULAMALARINA YÖNELİK ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ARAÇLARI

Adım 4 - Bağlantıları ve Bağlayıcı Kelimeleri Yazdırın
Kavramlar oklarla bağlanır, her okun üzerine ilişkiyi açıklayan bağlayıcı kelime yazdırılır. “Boş ok” (bağlayıcı
kelimesiz) öğrenme kanıtını zayıflatır (Novak ve Cañas, 2008).
Adım 5 - Çapraz Bağlantıları İsteyin (Zenginleştirme Basamağı)
Üst düzey düşünmeyi tetiklemek için öğrencilere şu yönerge verilebilir:
“Haritanın iki farklı bölümünü ilişkilendiren en az 2 çapraz bağlantı kur ve gerekçelendir.”
Bu, sentez ve transfer göstergesi üretir (Erdimez vd., 2017; Wiggins ve McTighe, 2005).

Adım 6 - Hızlı Akran Kontrolü + Öğretmen Geri Bildirimi
Öğrenciler eşleşip 3 dakikalık “kontrol soruları” ile birbirini inceler:
• “Bu bağlantı hangi kanıta dayanıyor?”
• “Bağlayıcı kelime doğru mu?” Sonra öğretmen, 1–2 güçlü nokta + 1 gelişim hedefi şeklinde kısa geri bildirim
verir (Brookhart, 2013; MEB, 2024a).

2.3.1.4. Değerlendirme ve Puanlama (Novak Yaklaşımı)
Kavram haritaları, hem nitel (geri bildirim) hem nicel (puanlama) biçimde değerlendirilebilir. Novak ve Gowin’in öner-
diği ölçütler öğretmen için pratik bir çerçeve sunar (Novak ve Gowin, 1984):
• Önermeler: Her doğru ve anlamlı önerme = 1 puan

• Hiyerarşi: Her doğru hiyerarşik düzey = 5 puan
• Çapraz Bağlantı: Geçerli/yaratıcı bağlantı = 10 puan (basit sentezler için daha düşük puanlama uygulanabilir)
• Örnekler: Her geçerli örnek = 1 puan
İpucu (kılavuz kullanım): Büyük sınıflarda tam puanlama yerine “3 ölçütlü hızlı dereceli puanlama anahtarları” (İlişki
doğruluğu–Hiyerarşi–Çapraz bağlantı) ile daha yönetilebilir bir değerlendirme yapılabilir (Brookhart, 2018; Mertler,
2001).

Şekil 6. Kavram Haritası Örneği (MEB, 2024b, s.35)

38