Page 100 - Tarih Zenginleştirilmiş Öğretim Etkinlikleri 10

ORTAÖĞRETİM KADEMESİNDE FARKLILAŞTIRILMIŞ ÖĞRETİM UYGULAMALARI ~ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
TARİH
10. SINIF

FARKLILAŞTIRILMIŞ ETKINLIK FORMU
Etkinlik Adı Cihan Devleti’nin Payitahtı

Konu İstanbul’un Fethi
Öğrencilerin grup çalışması yoluyla İstanbul’un Fethi’ni farklı kaynaklar üzerinden inceleme-
Öğrenme Hedefleri lerini sağlamak. Öğrencilere bu olayların Osmanlı Devleti’nin cihan devleti hâline gelmesin-
deki etkisini öğretmek.
Disiplinler Arası Coğrafya, uluslararası ilişkiler
Bileşenler
Materyaller Etkileşimli tahta, ders kitapları, bilgisayar vb.
Süre 2 ders saati
Bu etkinlikte; İstanbul’un fethinin cihan devleti olma yolundaki stratejik önemini derinleme-
sine analiz etmek ve öğrenciler arasında aktif iş birliğini sağlamak amacıyla sunuş yolu,
soru-cevap ve Jigsaw (Ayrılıp Birleşme) tekniklerinden yararlanılmıştır.
Sunuş Yoluyla Öğretim: Dersin giriş aşamasında II. Murat dönemi siyasi haritası üzerin-
den Osmanlı Devleti’nin jeopolitik konumuna dair temel akademik çerçeveyi çizmek ve tüm
öğrencilerin fetih sürecine dair ortak bir bilgi zeminine sahip olmasını sağlamak amacıyla
tercih edilmiştir.
Etkinlik Açıklaması Soru-Cevap Tekniği: Öğrencilerin harita üzerindeki verileri yorumlayarak ön bilgilerini ha-
rekete geçirmek, dikkatlerini fethin avantajlarına çekmek ve iki kıtada toprak sahibi olmanın
stratejik sonuçları üzerine çıkarım yapmalarını destekleyerek derse aktif katılımlarını sağ-
lamak için kullanılmıştır.
Jigsaw (Ayrılıp Birleşme): Fethin sebepleri, hazırlık süreci ve sonuçları gibi kapsamlı alt
başlıkların uzmanlaşma yoluyla derinlemesine incelenmesini sağlamak amacıyla kullanıl-
mıştır. Bu teknik; öğrencilerin ‘öğretme sorumluluğu’ üstlenerek akran etkileşimini artırmala-
rını, farklı bilgi parçalarını sentezleyerek konuyu bütüncül bir perspektifle içselleştirmelerini
desteklemek için tercih edilmiştir.
Öğretmen, II. Murat Dönemi’ni gösteren Osmanlı Devleti siyasi haritasını öğrencilere yan-
sıtır (Ek 1). Osmanlı topraklarının Anadolu ve Balkanlar’daki yayılımını, Avrupa ve Anado-
lu’daki siyasi sınırları, Osmanlı Devleti’nin iki kıta üzerindeki konumunu gösterir. Öğrencile-
re “Bu harita, Osmanlı Devleti’nin II. Murat Dönemi’ndeki siyasi durumunu göstermektedir.
Osmanlı Devleti bu dönemde hem Anadolu’da hem de Balkanlar’da önemli bir güç hâline
gelmiş, askerî ve siyasi mücadeleler sonucunda geniş bir coğrafyada etkili olmaya başla-
mıştır.” diyerek bilgilendirir. Öğrencilere “Sizce iki kıtada toprak sahibi olmak devletin siyasi
ve askerî gücünü nasıl etkiler?” “Bu siyasi konum, Osmanlı’nın ilerleyen yıllardaki mücade-
leleri açısından ne gibi avantajlar sağlamış olabilir?” gibi sorular yöneltilir (IFK1).

Uygulama Aşamaları Soru-cevap aşamasından sonra öğretmen, “Bugün Osmanlı’nın cihan devleti olmasında
İstanbul’un fetih süreci ve sonuçlarının etkisi konusunu işleyeceğiz.” diyerek öğrencileri bil-
gilendirir. Bu konuyu çalışmak üzere konu gruplara tanıtılır (FÖOD-T):
1. Grup: İstanbul’un Fethi’nin Sebepleri (IFS, IFSK1)

2. Grup: İstanbul’un Fethi için yapılan saldırı ve savunma hazırlıkları (IFK2, IFO, IFSK2)
3. Grup: İstanbul’un Fethi’nin Sonuçları (IFK3)
Öğrenciler çalışacakları konu gruplarına yerleşirler. Çalışacakları konu öğretmen tarafın-
dan tanıtılır, araştırmada kullanacakları materyaller sunulur. Her grupta çalışacak uzman
öğrenciler belirlenir.

102 ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ